Η Ελλάς με τα γύρω Πελάγη της.

Ναυτικός Άτλας του Gratiosus Benincasa, Βενετία, 1466

Read More

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΤΣΑΜΗΣ) ΚΑΡΑΤΑΣΟΣ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΤΣΑΜΗΣ) ΚΑΡΑΤΑΣΟΣ!! TSAMIS KARATASOS! ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ ΗΡΩΑΣ (ΑΓΝΩΣΤΟΣ) των ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΝ!

Ήταν γιος του αγωνιστή Αναστάσιου Καρατάσου που πρωτοστάτησε ως οπλαρχηγός στην Ελληνική Επανάσταση. Γεννήθηκε το 1798 στο Διχαλεύρι (Στενήμαχος) Ημαθίας. Κατά την Ελληνική Επανάσταση νεότατος, ακολούθησε τον πατέρα του, πολεμώντας στη Νάουσα και μετά την καταστροφή της, στη Στερεά Ελλάδα. Το 1828, ήταν από τους βασικούς πρωταγωνιστές της επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα, εναντίον των Οθωμανικών δυνάμεων.

   Ήταν, όπως κι ο πατέρας του, οπαδός της Ελληνοσερβικής συμμαχίας, με σκοπό την αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας. Μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, συνέχισε τις προσπάθειες για την απελευθέρωση της Μακεδονίας.Ερχόμενος ο Όθωνας ως Βασιλεύς της Ελλάδος και εκτιμώντας την μεγάλη του προσφορά τον διόρισε Υπασπιστή του.

  Το 1847 ζήτησε να του δοθεί διαβατήριο για την επίσκεψη περιοχών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μεταξύ των οποίων και την Κωνσταντινούπολη, ο πρέσβης της Υψηλής Πύλης στην Αθήνα, Κωστάκης Μουσούρος, αρνήθηκε να του χορηγήσει με το αιτιολογικό ότι ήταν persona non grata. Αυτό θεωρήθηκε προσβολή στο πρόσωπο του Βασιλέως Όθωνα όπου σε δεξίωση των Ανακτόρων που παρευρέθη ο Κ. Μουσούρος, ο Όθωνας τον επιτίμησε παρουσία όλων. Με υποκίνηση του Άγγλου Πρέσβη Λάιον, (που άδραξε την ευκαιρία για υποκίνηση νέου επεισοδίου σε βάρος του Όθωνα), ο Μουσούρος αποχώρησε από τη δεξίωση. Ξέσπασαν τα λεγόμενα Μουσουρικά με επακόλουθο τη διακοπή για ένα περίπου έτος των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Το 1844-1853, ο Καρατάσος ταξίδευσε στις Σερβικές κοινότητες της Τεργέστης και των Σκοπίων, με σκοπό να βρει υποστήριξη για τον κοινό σκοπό.

Οι επαναστάσεις των Μακεδόνων είχαν την υποστήριξη του Όθωνος. Το 1854 θα αποβιβαστεί στη Χαλκιδική, κατά τη δεύτερη φάση της  Μακεδονικής εξέγερσης, η οποία έγινε με αφορμή τον Κριμαϊκό Πόλεμο.  Επικεφαλής 500 ενόπλων μαχητών και πιο γνωστός πια ως 'γερο-Τσάμης', θα  συγκρουστεί με τις οθωμανικές δυνάμεις, αλλά η ήττα που θα υποστεί στη  μάχη της Κουμίτσας στις 16 Μαΐου 1854, θα τον αναγκάσει να γυρίσει  στην Ελλάδα.

Το 1859 δημοσιεύει τις προτάσεις του σε εφημερίδα και προσπαθούσε να προσεγγίσει τους εκπροσώπους των Σερβικών κοινοτήτων στην Ελλάδα, ζητώντας υποστήριξη και να τον βοηθήσουν στο σκοπό του. Ο Όθων επικροτούσε αυτές τις επαφές.

  Το 1861, μετέβη στο Βελιγράδι για να υπογράψει την πρώτη επίσημη συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών. Κατά την παραμονή του εκεί, ΠΕΘΑΝΕ (πιθανόν από κάποια αρρώστια), ενώ σχεδίαζε κοινή εξέγερση Ελλήνων και Σέρβων. Το 1862 ο Όθων αποπέμφθηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις κυρίως των Άγγλων, λόγω λαϊκής εξέγερσης, που υποκίνησαν οι ίδιες.

Η Ελληνοσερβική συμμαχία, έπρεπε να περιμένει 25 χρόνια, μέχρι να υπογραφεί η πρώτη συνθήκη Η Συνθήκη της Φρεσλάου το 1867, από τον Πέτρο Ζάνο και τον πρίγκιπα Μιχαήλ  Γ΄ Ομπρένοβιτς της Σερβίας.

Πηγή:  https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1367485026781893&id=385676948296044

Read More

Turris Calarnea

Πώς θα ταυτοποίηση κάποιος αυτό το ιστορικό δεδομένο σε χάρτη αν δεν έχει υπόψη του το Παλαιοχώρι και τις Σκουριές;

Πώς μετά να μην ξεκινά ακόμη και ο Αλέξης Ζορμπάς (😂😂😂😂) στα Μαδεμοχώρια (😂😂😂😂) από Καστέλλι Παλαιοχώριου "Νέπωσι" και μέσω Παλαιοχώριου να πάει Αρναία και να πει ... ορίστε ο 'Ιστορικός" Τόπος άσχετο αν αυτό , ο ορισμός Ιστορικός Τόπος, έγινε για καθαρά χωροταξικούς λόγους;
Δείτε εδώ τον ορισμό του "Ιστορικός Τόπος" 👇
https://www.palaiochori.gr/2018/05/blog-post_26.html?m=0

Τι είπατε για το παραπάνω ότι είναι Ρατατούη ή Τουρλιού ... Μα αν δεν ήταν έτσι πως θα είχε Ιστορία η Λιαριγκόβα (κατά βάφτιση κάποιων Ελληναράδων η πολυαγαπημένη μας Αρναία);

Arnai / Turris Calarnea

Turris στα λατινικά είναι ο Πύργος, το Κάστρο ...
Άρνης Νερό της Λήθης !!!

Επίσης σε χάρτες απεικονίζεται εγγύτερα στον Κόλπο της Ιερισοού ή Κοντέσσας

Map of Ancient Greece, Northern Part (Macedonia, Thessaly, Epirus, & Acarnania, Aitolia, Dolopia).

Source: Ancient Greece, northern part. Published under the superintendence of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge. Engraved by J. & C. Walker. Published Novembr. 1st. 1829 by Baldwin & Cradock, 47 Paternoster Row, London. (London: Chapman & Hall, 1844).

Author: Society for the Diffusion of Useful Knowledge.

Read More

Palaehorium, Plinios

(Géographie) Ancienne citadelle d’Athos.

• In ora sinus Macedonica oppidum Chalastra et intus Phloros, Lete medioque litoris flexu Thessalonice liberae condicionis — ad hanc a Dyrrhachio CCXLV —, Therme in Thermaico sinu, oppida Dicaea, Palinandrea, Scione, promunturium Canastraeum, oppida Pallene, Phlegra. qua in regione montes Hypsizonus, Epytus, Alcyon, Elaeuomne, oppida Nissos, Phryxelon, Mendae et in Pallenensi Isthmo quondam Potidaea, nunc Cassandrea colonia, Anthemus, Olophyxus, sinus Mecyberna, oppida Myscella, Ampelos, Torone, Siggos, Stolos, fretum, quo montem Atho Xerxes Persarum rex continenti abscidit in longitudinem passuum MD. mons ipse a planitie excurrit in maria LXXV passuum, ambitus radicis CL colligit. oppidum in cacumine fuit Acrothoon ; nunc sunt Uranopolis, Palaehorium, Thyssus, Cleonae, Apollonia, cuius incolae Macrobii coantur. — (Pline le Jeune, Naturalis Historia, IV) Πηγή: Βικιπαίδεια

μτφ Google 

Στην ακτή του Κόλπου της Μακεδονίας, η πόλη της Χαλάστρας. στην ενδοχώρα, τον Φίλερο, τη Λήτη και, στον πυθμένα του κόλπου, τη Θεσσαλονίκη, σε ελεύθερη κατάσταση: από το Δυράχιο στην πόλη υπάρχουν 114.000 σκαλοπάτια. Spa, στον Θερμικό Κόλπο οι πόλεις Dicea, Pydna, Derrha, Scione · το ακρωτήριο Canastraeum · οι πόλεις της Παλλήνης, Φλέγκρα · σε αυτήν την περιοχή, τα βουνά του Hypsizorus, Epitus, Halcyone, Lecoomne. οι πόλεις Nyssos, Phinélon, Mendes και, στον ισθμό της Pallène, Potidea, που σήμερα ονομάζεται Cassandria, αποικία · Anthémonte, Olophyxos, ο Κόλπος Mecybernéeen; οι πόλεις Physcella, Ampelos, Torone, Singos · το κανάλι, μήκους 1.500 βημάτων, με τον οποίο ο Ξέρξης, βασιλιάς των Περσών, χώρισε το Άγιο Όρος από την ήπειρο · αυτό το βουνό, από την πεδιάδα, προχωρήστε στη θάλασσα με 75.000 βήματα. το κύκλωμα του ποδιού του είναι 150.000. Υπήρχε κάποτε στην κορυφή του μια πόλη που ονομάζεται Acrothon. Τώρα οι πόλεις του Αγίου Όρους είναι Ουρανόπολη, Παλαιότριο, Θύσος, Κλεώνες, Απολλωνία, των οποίων οι κάτοικοι ονομάζονται Μακροβίτες.

Sintica, Tymphaei, Toronaei.
36	{X} In ora sinus Macedonica oppidum Chalastra et intus Phloros, Lete medioque litoris flexu Thessalonice liberae condicionis - ad hanc a Dyrrhachio #CCXLV# -, Therme in Thermaico sinu, oppida Dicaea, Palinandrea, Scione, promunturium Canastraeum, oppida Pallene, Phlegra. qua in regione montes Hypsizonus, Epytus, Alcyon, Elaeuomne, oppida Nissos, Phryxelon, Mendae et in Pallenensi Isthmo quondam Potidaea, nunc Cassandrea colonia, Anthemus, Olophyxus,
37	{X} sinus Mecyberna, oppida Myscella, Ampelos, Torone, Siggos, Stolos, fretum, quo montem Atho Xerxes Persarum rex continenti abscidit in longitudinem passuum MD. mons ipse a planitie excurrit in maria #LXXV# passuum, ambitus radicis #CL# colligit. oppidum in cacumine fuit Acrothoon; nunc sunt Uranopolis, Palaehorium, Thyssus, Cleonae, Apollonia, cuius incolae Macrobii cognominantur.
38	{X} oppidum Cassera faucesque alterae Isthmi, Acanthus, Stagira, Sithone, Heraclea et regio Mygdoniae subiacens, in qua recedentes a mari Apollonia, Arethusa. in ora rursus Posidium et sinus cum oppido Cermoro, Amphipolis liberum, gens Bisaltae.

Plinius, Naturalis Historia, Liber IV
Edition: Karl Mayhoff, Leipzig, 1892-1909

Παναγιώτης Χοβαρδάς (επιβλέπων καθ. Μιχάλης Τιβέριος),Η Ακτή της Χαλκιδικής κατά τους Ιστορικούς χρόνους, Μεταπτυχιακή Εργασία Ιστορικό ΑΠΘ, 2007

Read More

Ας μάθουμε Ιστορία

Σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο είναι από πάντοτε η Λιαριγκόβα (κατά βάφτιση κάποιων Ελληναράδων η μεγάλη αγάπη μας Αρναία).

Τι θα κάναμε χωρίς αυτήν;

Έχετε αναρωτηθεί;

Ούτε υφαντά θα ξέραμε ...
Ούτε αργαλειούς θα είχαμε ...
Ούτε βαφές ...
Ούτε ντρίστες ...
Ούτε Βιραγγια ...
Ούτε γάστρες να μαγειρεύουμε ...
Ούτε θα ξέραμε την εκτροφή χοίρου ...
Πώς θα κάναμε λουκάνικα;
Πώς θα είχαμε αθλητισμό;
Θα ξέραμε ποδόσφαιρο ή μπάσκετ ή στίβο;
Θα ξέραμε;
Που στα χωράφια;
Ούτε θα είχαμε τραγούδια όπως το Κλικι ...
Τι νόημα θα είχαν τα χωράφια μας;
Με τι εργαλεία θα τα καλιεργούσαμε;
Ήξερε κανένας στα άλλα χωριά να κάνει κοφίνια και να έχει μέλισσες;
Όχι σας ρωτάω είχε;
Έχει;
Πώς θα ξέραμε ή θα είχαμε οτιδήποτε προκύψει πολύτιμο στο μέλλον και είναι προς ανάπτυξη ΑΝ δεν θα είχε ως σημείο αναφοράς την Αγαπημένη μας;

Θα ξεχνούσαμε και τις μεγάλες μάχες για μνημεία μάχης που δεν έγιναν ...

Άντε να δείξεις στα άλλα χωριά σφαίρα σε τοίχο ιστορικών στιγμών τώρα που τα κορμιά των πεσόντων έχουν λιώσει στην λήθη ...

Τι νόημα θα είχε ο Ζορμπάς χωρίς Λιαριγκόβα (κατά βάφτιση κάποιων Ελληναράδων η μεγάλη αγαπημένη μας Αρναία);
Εμ εκείνος ο Νέπωτας;
Εκείνοι οι άποικοι της Ακάνθου των Σταγείρων,της Ασσας, των Ρεβενικείων , της Στανούλας, της Ουρανιας Πόλις, του Palaehorium κλπ;
Τι συνέχεια θα είχαν οι Χαλκιδείς επί της Θράκης;
Αχ τι ευλογημένη η Λιαριγκόβα η κατά βάφτιση κάποιων Ελληναράδων η μεγάλη αγάπη μας Αρναία!
Τι θα είμασταν χωρίς αυτή;
Μόνο Μαδεμοχώρια σε κάνα Οθωμανό Αγά που να τα θέλει όλα δικά του ... ακόμη και την Μουντοβίνα των άλλων !!!
Πάλι καλά που πέρασε και ο ΠατροΚοσμας και βάφτισε μερικούς από τα άλλα χωριά!
Δεν πιστεύω να υπάρχει κάποιος/α να πιστέψει ότι ακόμα και επί Μαδεμοχωρίων ήταν Πρωτεύουσα κάποιος Μαχαλάς;
Διότι μεγάλος Μαχαλάς είναι ένας σε τούτα τα μέρη ...
Και μην ακούσω ότι είναι τρίτη σε πλυθησμό διότι και το κοντινό "Τοπωνύμιο" στα μάτια της, το Παλαιοχώρι που είναι τέταρτο, είναι δικό της τώρα που στις μεταγραφές παίζει μπακίρια

Ο Θεός σώζει την Λιαριγκόβα (κατά βάφτιση κάποιων Ελληναράδων η μεγάλη αγάπη μας Αρναία) και βγάλτε τώρα κανέναν σε στυλ Αυτοκράτορα να πει Εγώ ο Ίδιος το έκανα και τούτο ...

Και επειδή δεν ξέρω αν πρέπει να κλάψω ή να γελάσω με όλα αυτά λέω :

Ραντεβού στα Τσιπουραδικα 🥂
Τώρα που ο νεο Μεσαίωνας δείχνει τις προθέσεις του

ΥΓ καλά μην με βγάλετε Δήμαρχο μην με ψηφίζεται 😂😂😂😂😂

Ας θυμηθούμε τον Μεσαίωνα 👇

https://www.palaiochori.gr/2016/05/blog-post_45.html?m=1

Read More

Μια σκέψη που παράγει ένα εύλογο ερώτημα ... μετά από προτροπή

Έχουμε δύο γεγονότα της επικαιρότητας:
✓ Τουρκία - Συρία
✓ Επίσκεψη Βαρθολομαίου στο Άγιο Όρος

Η Ελληνορθόδοξη Χριστιανική εκκλησία άρα η Ελλάδα και ο Ελληνισμός στο σύνολο του δείχνει να έχει τον ρόλο των Κούρδων στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη.

Βάλετε πανταχόθεν ...

✓ Οι Αμερικανοί προκρίνουν Χριστιανικές σχισματικές εκκλησίες τύπου Μάρτυρες του Ιεχωβά, Ευαγγελιστές και Πάστορες
✓ Οι Ευρωπαΐοι είναι ή Παπικό Πρωτείο ή Διαμαρτυρόμενοι σε αυτό ή ο Θεός σώζει τη Βασίλισσα
✓ Οι Ρώσοι θέλουν να είναι οι επικυρίαρχοι στην Ορθόδοξη εκκλησία
✓ Οι Εβραίοι θέλουν μια καθαρότητα
✓ Και οι Μουσουλμάνοι με τον Ιμάμη δείχνουν το βολικό αντίπαλο δέος στους ... Μη προσκυνημένους αφού πάντα υπάρχουν με λογική Μπούργκα, Τζιχάντ, o Αλλάχ είναι μεγάλος και τα ουρί του Παραδείσου πάντα περιμένουν τον Μάρτυρα.

Στην Ελλάδα οι πολιτικοί ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης, είτε λέγονται Τσίπρας ή Μητσοτάκης ή Σημίτης έχουν στο προσκήνιο ανθρώπους όπως ο Ταχιάος ...
Και γιατί λέω Ταχιάος διότι με την χρήση εν συντομία του ονόματος του (ας με συγχωρέση) θέλω να περιγράψω όλη την κωμικοτραγική κατάσταση για αλλαγή σε ότι βγάζει την Ελληνική Θρησκευτικότητα και ακρωτηριασμό σε ότι μπορεί να είναι Ελληνική Παράδοση σκεφτόμενος ότι διοίκηση της Αττικό Μετρό Α.Ε., η οποία ανακοίνωσε αυθαίρετα ότι ο σταθμός “Ευαγγελισμός” θα μετονομαστεί σε “Παύλος Μπακογιάννης” και ο σταθμός “Άγιος Δημήτριος” σε “Αλέκος Παναγούλης”

Είναι αυτή η ίδια επιμονή (+ €) που θέλει οπωσδήποτε Στάση Βενιζέλου στην Θεσσαλονίκη με καταστροφή των Αρχαίων ενώ πολύ κοντά είναι η Στάση Αγίας Σοφίας και η Στάση Βαρδάρη.
Πως θα ζήσει η Θεσσαλονίκη χωρίς Βενιζέλο;

Η Ελλάδας πχ με το "Σκάνδαλο Βατοπεδίου" έβαλε σε αμφισβητήση την εκκλησιαστική περιουσία, μια εκκλησιαστική περιουσία που όμως μυρίζει ελληνικότητα στα Πρεσβυγενή Πατριαρχεία των Ιεροσολύμων, Αλεξάνδρειας, Κωνσταντινουπόλεως και Αντιοχείας.
Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πέτρος έγινε μνημείο σε ακτή της Χαλκιδικής όταν μυστηριώδος έπεσε το Σινούκ που επέβαινε.
Καθαιρέθηκε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Ειρηναίος που είχε επιδείξει αξιόλογο έργο προς την εξωστρέφεια της εκεί Ελληνορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας.
Στο δε Πατριαρχείο Αντιοχείας δεν θεωρώ ασήμαντο γεγονός την εξαφάνιση μέσω απαγωγής των δραστήριων Μητροπολιτών Παύλου & Ιμπραχήμ λίγο πριν ξεκινήσουν όλα αυτά τα κωμικοτραγικά στην Συρία με την εισβολή Τζιχαντιστών και τώρα των Τούρκων.

Αυτά όλα δεν είναι απλά τυχαία αλλά ενισχύονται όταν βλέπεις εμμονή για ανδριάντα και ονοματοδοσίες σύγχρονων πολιτικών που δεν τους έχει κρίνει η Ιστορία.
Ανδριάντας του Παπανδρέου, του Καραμανλή, του Μητσοτάκη και όχι του ... Περικλή, Αισχύλου, Αριστοφάνη κλπ !!!
Εδώ συζητάμε για ... Οδό Ζακ ενώ δεν υπάρχει πχ δρόμος που να λέγεται Διογένης ο Κυνικός.

Η Ελλάδα βιώνει μια πρωτοφανή παρακμή, οι άνθρωποι των Γραμμάτων και των Τεχνών εκλείπουν και το όχημα που εδώ και 2000 χρόνια που ήταν η Ελληνορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία καταρρέει αργά αλλά σταθερά.

Ο Ελληνισμός πτώχευσε πρώτα πολιτισμικά και μετά οικονομικά.

Τα βασικά συστατικά της Ελληνικής παραδοσιακής Κοινωνίας που συνοψίζονται στο τρίπτυχο:
Πατρίς - Θρησκεία - Οικογένεια,
βάλλονται καθημερινά με στόχο την εξάλειψη τους.
Αντηχούν ως ερινύες πλέον τα λόγια του Κολοκοτρώνη στην Πνύκα:
"Πρέπει να φυλάξετε τὴν πίστη σας καὶ νὰ τὴν στερεώσετε, διότι, ὅταν ἐπιάσαμε τὰ ἄρματα, εἴπαμε πρῶτα ὑπὲρ πίστεως καὶ ἔπειτα ὑπὲρ πατρίδος. Ὅλα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἔχουν καὶ φυλάττουν μία Θρησκεία. Καὶ αὐτοί, οἱ Ἑβραῖοι, οἱ ὁποῖοι κατατρέχοντο καὶ μισοῦντο καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ἔθνη, μένουν σταθεροὶ εἰς τὴν πίστη τους." http://users.uoa.gr/~nektar/history/3contemporary/kolokotronis_pnyka.htm

Πιο πριν σωστά θα μου πείτε ήταν το Αρχαιοελληνικό Πνεύμα μέσα από το Δωδεκάθεο, τον Πολιτισμό, κλπ ...

Σήμερα όμως τι;

ΥΓ πολύ φοβάμαι ότι και στους κύκλους της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας στον Ελλαδικό χώρο το πρόβλημα θα εξαντληθεί αν πατάξουνε και την Ιερά Μονή Κωνσταμονίτου όπως κάνουνε τα τελευταία χρόνια με την Ιερά Μονή Εσφιγμένου.

Read More

Κάστρο Ποκρεντος - Αραβενικεία

Κάστρο Νέπωσι ;

23 Pokrentos, a kastron in 1047, is no longer mentioned as a settlement. This is probably because Pokrentos is called Ravenikeia in later sources. Nevertheless, al-though Ravenikeia was a settlement of some importance it is never called a town.24

24 On the likely identity of Pokrentos with Ravenikeia, see Docheiariou, no. 50, and Jacques Lefort, Nicolas Oikonomidès, Denise Papachryssanthou (eds), Actes dIviron II, du milieu du XI e siècle à 1204, Paris: P. Lethielleux, 1990, p. 196. Ravenikeia was the name of an enoria in 1101 (ibid., no. 50), of a
chora before 1274 (Paul Lemerle, Gilbert Dagron, Sima Ćirković (eds),
Actes de Saint-Pant‘l‘èmôn, Paris: P. Lethielleux, 1982, no. 9], and of ankatepanikion
in 1275 (X‘ropotamou , no. 10), elements that suggest that the settlement was important. A document of 1349 (Docheiariou, no. 25) mentions the kastellion of Ravenikeia with the tower and the peasants and lands found there, all of which were donated by Stefan Dušan to Docheiariou. Although the expression  kastellion with tower usually denotes a fortified administrative centre of an estate, we cannot exclude the possibility that here it refers to the walled settlement of Ravenikeia.

Πηγή:
Οικισμός και Περιβάλλον στη Χαλκιδική, από τον 9ο έως τον 15ο αιώνα μ.Χ., στα Ορυχεία, τις Ελιές και τα Μοναστήρια. Θέματα της Περιβαλλοντικής Ιστορίας της Χαλκιδικής, εκδ. Β. Γουναρής (Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο και Φάρος, 2015), 114
Κωστής Σμύρλης

----------

Jackues Lefort
Eau Xe siècle : habitat rural, communes et domaines
https://www.persee.fr/doc/shmes_1261-9078_1979_act_9_1_1291

Read More

Μουζάλωνες

1. Εμφάνιση οικογένειας 

Η οικογένεια Μουζαλώνων εμφανίζεται στην ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας τον 11ο αιώνα. Από αυτή την εποχή σώζεται μία σφραγίδα του πρώτου γνωστού μέλους της οικογένειας, της Θεοδώρας Μουζαλώνισσας, συζύγου πιθανόν του διοικητή της βυζαντινής βάσης της Ρωσίας στην Κριμαία. Τον 12ο αιώνα η οικογένεια αναδεικνύει έναν Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, τον Νικόλαο Δ΄ Μουζάλωνα (1147-1151), ενώ ένα από τα μέλη της, ο Κωνσταντίνος, αναφέρεται ως σημαντικός εκκλησιαστικός αξιωματούχος.

Ωστόσο, τη μεγαλύτερη δύναμη και βαρύτητα την αποκτά η οικογένεια των Μουζαλώνων τον 13ο αιώνα, στην Αυτοκρατορία της Νίκαιας, με πιο προβεβλημένα μέλη της τους αδελφούς Γεώργιο, Ανδρόνικο και Θεόδωρο.

2. Γεώργιος, Ανδρόνικος και Θεόδωρος Μουζάλωνες 
Οι αδελφοί Γεώργιος, Ανδρόνικος και Θεόδωρος Μουζάλωνες γεννήθηκαν στο Αδραμύττιον της Μικράς Ασίας το πρώτο τέταρτο του 13^_ου αιώνα. Υπολογίζεται ότι ο Γεώργιος γεννήθηκε περί το 1220 και ήταν συνομήλικος του Θεοδώρου Β΄ Λασκάρεως, μετέπειτα αυτοκράτορα της Νίκαιας, ενώ πρεσβύτερος των τριών αδελφών ήταν ο Θεόδωρος.¹ Με πρωτοβουλία του αυτοκράτορα Θεοδώρου Β΄, μετά το 1254 ο Γεώργιος Μουζάλων νυμφεύθηκε τη Θεοδώρα Καντακουζηνή, αργότερα Ραούλαινα, ανιψιά του μετέπειτα αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου, ενώ ο Ανδρόνικος την κόρη του Αλεξίου Ραούλ.² Πέρα από τους τρεις αδελφούς, στην οικογένεια υπήρχαν τουλάχιστον δύο αδελφές, καθώς οι πηγές αναφέρουν δύο γαμβρούς των αδελφών Μουζαλώνων, τον Αγιοθεοδωρίτη και έναν που δεν διασώζεται το όνομά του, ο οποίος δολοφονήθηκε μαζί τους.

Για την εκπαίδευση και την ανατροφή του Θεοδώρου Μουζάλωνος δεν έχουμε πληροφορίες, αλλά για το Γεώργιο και τον Ανδρόνικο γνωρίζουμε ότι σε νεαρή ηλικία (πιθανόν κατά τη δεκαετία του 1230) εισήλθαν στην υπηρεσία των ανακτόρων ως «παιδόπουλα», δηλαδή ουσιαστικά ως σύντροφοι του νεαρού διαδόχου Θεοδώρου Λασκάρεως. Η εκπαίδευσή τους πρέπει να περιλάμβανε τα συνηθισμένα μαθήματα της εγκυκλίου παιδείας της εποχής. Καθώς υποθέτουμε ότι, πέρα από παιδικοί σύντροφοι, ήταν και συμμαθητές του Θεοδώρου Λασκάρεως, θα πρέπει να παρακολούθησαν και σπουδές ανώτερου επιπέδου από τον λόγιο Νικηφόρο Βλεμμύδη, διδάσκαλο του μελλοντικού αυτοκράτορα.

3. Δράση των αδερφών Μουζαλώνων

3.1. Πρώτη φάση. Άνοδος στα αξιώματα

Η είσοδος των αδελφών Μουζαλώνων στη δημόσια ζωή συνδέεται άμεσα με την άνοδο του Θεοδώρου Β΄ Λασκάρεως στην εξουσία τον Νοέμβριο του 1254. Αμέσως μετά την ανάρρησή του στο θρόνο της Νίκαιας, ο Θεόδωρος Β΄ διόρισε τον παιδικό του φίλο Γεώργιο Μουζάλωνα μέγα δομέστικο, ενώ στον αδελφό του Ανδρόνικο απένειμε το αξίωμα του πρωτοβεστιαρίτη και στο Θεόδωρο αυτό του πρωτοκυνηγού.³ Όντας μέλη του στενού κύκλου του αυτοκράτορα, οι Μουζάλωνες έλαβαν μέρος στο συμβούλιο που συνεκλήθη για να συζητήσει την κρίση που είχε δημιουργηθεί μετά το θάνατο του αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄ Βατάτζηκαι την εισβολή των Βουλγάρων στα εδάφη της Νίκαιας στη Μακεδονία. Ο Γεώργιος Μουζάλων υποστήριξε την άποψη των περισσότερων, ότι ο αυτοκράτωρ θα έπρεπε να εκστρατεύσει αμέσως εναντίον των εισβολέων, πρόταση η οποία εγκρίθηκε από τον Θεόδωρο Β΄. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του αυτοκράτορα στη Μακεδονία το 1255, τη διοίκηση των μικρασιατικών εδαφών της αυτοκρατορίας είχε αναλάβει ο Γεώργιος Μουζάλων.

Το φθινόπωρο του 1255, μετά την επιστροφή του αυτοκράτορα και τη συγκέντρωση του στρατεύματος στη Λάμψακο, ο Γεώργιος Μουζάλων τιμήθηκε με τον τίτλο του πρωτοσεβαστού και ανέλαβε πρωτοβεστιάριος και μέγας στρατοπεδάρχης (αξίωμα που τότε πρωτοδημιουργήθηκε), ενώ στο αξίωμα του μεγάλου δομέστικου τον αντικατέστησε ο αδελφός του Ανδρόνικος. Την άνοιξη του 1256 οι αδελφοί Μουζάλωνες ακολούθησαν τον αυτοκράτορα Θεόδωρο Β΄ στην εκστρατεία του εναντίον των Βουλγάρων στη Θράκη. Εκεί έγιναν μάρτυρες ενός επεισοδίου μεταξύ του αυτοκράτορα και του μεγάλου λογοθέτουΓεωργίου Ακροπολίτη. Αν και φαίνεται ότι ο Γεώργιος Μουζάλων παρενέβη για να συμβιβάσει τα πράγματα, αυτό δεν εμπόδισε τον Ακροπολίτη να καταφερθεί στο ιστορικό του έργο με βαρείς χαρακτηρισμούς κατά των αδελφών Μουζαλώνων.

3.2. Δεύτερη φάση. Η αντίδραση κατά των Μουζαλώνων

Η αρνητική στάση του Ακροπολίτη έναντι των Μουζαλώνων δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο. Φαίνεται ότι η ταχεία άνοδος των αδελφών στα ανώτερα αξιώματα είχε προκαλέσει τη δυσαρέσκεια των παραδοσιακά αριστοκρατικών οικογενειών της Νίκαιας, καθώς έβλεπαν να προωθούνται εις βάρος τους μέλη οικογενειών με μικρότερη παράδοση, στο πλαίσιο της αντιαριστοκρατικής πολιτικής που εφάρμοζε ο Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρις. Την κατάσταση επιδείνωσαν οι γάμοι του Γεωργίου και του Ανδρόνικου Μουζάλωνος με μέλη της παλαιάς αριστοκρατίας, ενώ ο Αλέξιος Ραούλ, πεθερός πλέον του Ανδρονίκου, έπνεε μένεα εναντίον τους, καθώς είχε εκπέσει από το αξίωμα του πρωτοβεστιαρίου, για να το αναλάβει ο Γεώργιος Μουζάλων. Γενικά, η παραδοσιακή αριστοκρατία της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας είχε δεχθεί ισχυρό πλήγμα με την άνοδο του Θεοδώρου Β΄ Λασκάρεως στο θρόνο και πολλά μέλη της είχαν κατηγορηθεί ότι συνωμοτούσαν εναντίον του, με αποτέλεσμα άλλοι να καταφύγουν προσωρινά στους Σελτζούκους (Μιχαήλ Παλαιολόγος) και άλλοι να χάσουν τα αξιώματά τους, να φυλακιστούν ή να τυφλωθούν. Πιθανόν συνεργάτης του αυτοκράτορα στις διώξεις αυτές των μελών της αριστοκρατίας ήταν ο Γεώργιος Μουζάλων.⁴ Επιπλέον, πιθανολογείται ότι ο Γεώργιος Μουζάλων, ως μέγας στρατοπεδάρχης, υπεύθυνος για τη διοικητική μέριμνα και τα οικονομικά του στρατεύματος, έλαβε μέρος στην απόπειρα του αυτοκράτορα για μεταρρύθμιση του στρατεύματος και μείωση του ρόλου των Λατίνων μισθοφόρων, προκαλώντας το μίσος των τελευταίων.

Η αντίδραση των αριστοκρατών εναντίον των αδελφών Μουζαλώνων κορυφώθηκε μετά την ασθένεια και το θάνατο του Θεοδώρου Β΄ στα τέλη Αυγούστου του 1258. Με τη διαθήκη του, ο αυτοκράτωρ όρισε επίτροπο του ανήλικου γιου του, Ιωάννη Δ΄ Λασκάρεως, τον Γεώργιο Μουζάλωνα, χρίζοντάς τον ουσιαστικά αντιβασιλιά του κράτους της Νίκαιας. Η κίνηση αυτή εξόργισε ορισμένους ευγενείς, οι οποίοι θεωρούσαν ότι θα έπρεπε αυτοί και όχι άτομα χαμηλότερης καταγωγής να αναλάβουν τις τύχες της αυτοκρατορίας. Από τους κόλπους της αριστοκρατίας προήλθε η συνωμοσία που θα οδηγούσε στη δολοφονία των Μουζαλώνων.

3.3. Θάνατος

Λίγο πριν από το θάνατό του, ο αυτοκράτωρ Θεόδωρος Β΄ απαίτησε από όσους ευγενείς ήταν παρόντες να ορκιστούν ότι θα υποστηρίξουν τον Γεώργιο Μουζάλωνα ως αντιβασιλιά. Αμέσως μετά το θάνατο του αυτοκράτορα και γνωρίζοντας το αρνητικό κλίμα που επικρατούσε εναντίον του, ο Γεώργιος Μουζάλων συγκάλεσε συμβούλιο των αξιωματούχων του κράτους και προθυμοποιήθηκε να παραιτηθεί. Οι ευγενείς όμως, με προεξάρχοντα τον Μιχαήλ Παλαιολόγο, έδωσαν εκ νέου όρκο πίστεως στον Μουζάλωνα και τον Ιωάννη Δ΄. Η κίνηση αυτή είχε σκοπό να παραπλανήσει τους Μουζάλωνες, καθώς ο Παλαιολόγος σκόπευε να καταλάβει το θρόνο εκμεταλλευόμενος το μίσος των Λατίνων μισθοφόρων (των οποίων ήταν διοικητής) και των αριστοκρατών κατά των Μουζαλώνων.

Στις 25 Αυγούστου 1258 οι Μουζάλωνες, μαζί με τους αξιωματούχους του κράτους και μέλη των αριστοκρατικών οικογενειών, προσήλθαν στη μονή της Σωσάνδρας, κοντά στη Μαγνησία, όπου θα τελούνταν επιμνημόσυνη δέηση για τον νεκρό αυτοκράτορα.⁵ Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας, Λατίνοι μισθοφόροι και άλλοι στρατιώτες που είχαν συγκεντρωθεί στα περίχωρα της Μαγνησίας άρχισαν να προκαλούν ταραχές. Οι Μουζάλωνες προσπάθησαν να εγκαταλείψουν τη μονή, αλλά οι ευγενείς που ήταν παρόντες (συμπεριλαμβανομένου του Μιχαήλ Παλαιολόγου) τους έπεισαν ότι δεν διέτρεχαν κίνδυνο. Όμως, λίγο αργότερα οι στασιαστές εισέβαλαν στη μονή και δολοφόνησαν τους τρεις αδελφούς και τον γαμπρό τους.⁶ Με παρέμβαση του Πατριάρχη Αρσενίου, καθήκοντα αντιβασιλέως ανέλαβε ο Μιχαήλ Παλαιολόγος.⁷

4. Αποτίμηση και κρίσεις

Οι κρίσεις των πηγών για τους αδελφούς Μουζάλωνες ποικίλλουν. Την εντονότερη κριτική τη συναντούμε στο έργο του Γεωργίου Ακροπολίτη, ο οποίος, αν και γενικά είναι αντικειμενικός ιστορικός, φαίνεται να παρασύρεται από το προσωπικό του μίσος και το γεγονός ότι στήριζε τον μετέπειτα αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγο.⁸ Σαφώς καλύτερη εικόνα για τους Μουζάλωνες σχηματίζουμε από το ιστορικό έργο του Θεοδώρου Σκουταριώτη, ο οποίος, αν και έδρασε επί Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου, διατήρησε στο έργο του θετική εικόνα για την εποχή του Θεοδώρου Β΄, στου οποίου τον κύκλο ανήκε. Αντιγράφοντας τον Ακροπολίτη, φρόντισε να απαλείψει όλες τις αρνητικές κρίσεις για τους Μουζάλωνες, ενώ είναι ο μόνος από όσους περιγράφουν τη δολοφονία τους που θεωρεί ότι άργησαν να αντιδράσουν όχι από αβουλία, αλλά επειδή εξαπατήθηκαν από τους παριστάμενους ευγενείς.⁹ Ο μεταγενέστερος Γεώργιος Παχυμέρης καταδικάζει τη συνωμοσία του Μιχαήλ Παλαιολόγου και κατηγορεί τους ευγενείς της Νίκαιας για επιορκία, ενώ παρόμοια αποφυγή αρνητικών σχολίων για τους Μουζάλωνες παρατηρούμε και στο έργο του ακόμα μεταγενέστερου Νικηφόρου Γρηγορά.¹⁰

Σε αντίθεση με ορισμένους παλαιότερους μελετητές, οι οποίοι ακολουθούν την επικριτική διάθεση του Ακροπολίτη, οι περισσότεροι σύγχρονοι ερευνητές θεωρούν σημαντικό το ρόλο που διαδραμάτισαν οι αδελφοί στην πολιτική ζωή της Νίκαιας και δεν προβαίνουν σε αρνητικές κρίσεις.¹¹

5. Άλλα μέλη της οικογένειας
Στους μετέπειτα χρόνους της αυτοκρατορίας συναντάται σε ανώτατα αξιώματα ο Θεόδωρος Μουζάλων (+1294), πιθανόν γιος του Γεωργίου και της Θεοδώρας Καντακουζηνής, ο οποίος υπήρξε και λόγιος.¹² Από τα έργα του διασώζεται μία πραγματεία κατά του Πατριάρχη Ιωάννη ΙΑ΄ Βέκκου, ένα έργο του ενάντια στη διδασκαλία του Νικηφόρου Βλεμμύδη σχετικά με την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος αλλά και κάποιες επιστολές. Αργότερα στον ίδιο αιώνα συναντάται και ο δρουγγάριος του πλωίμου Στέφανος Μουζάλων, ενώ το 14ο αιώνα ο αριστοκράτης Ιωάννης Μουζάλων. Τελευταία μνεία του ονόματος γίνεται το 15ο αιώνα, με τον ιατροφιλόσοφο Δημήτριο Μουζάλωνα.

---

1. Το γεγονός ότι ο Θεόδωρος ήταν ο πρεσβύτερος αναφέρεται σαφώς από τον ιστορικό Γεώργιο Ακροπολίτη [Ακροπολίτης, Γ., Χρονική Συγγραφή, στο Heisenberg, A. (επιμ.), Georgii Acropolitae opera 1 (Leipzig 1978), 155, 16-19], ο οποίος ήταν σύγχρονος με τα γεγονότα και γνώριζε προσωπικά τους αδελφούς Μουζάλωνες. Ο μεταγενέστερος Γεώργιος Παχυμέρης [Παχυμέρης, Γ., Συγγραφικαί Ιστορίαι, Failler, A. (επιμ.), Georges Pachymères, Relations historiques (Corpus Fontium Historiae Byzantinae 14, Paris 1984), 41, 9-13] δίνει την εντύπωση ότι θεωρεί τον Γεώργιο Μουζάλωνα πρεσβύτερο, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι ήταν ο προσφιλέστερος στον Θεόδωρο Β΄ Λάσκαρι και λάμβανε τα σημαντικότερα αξιώματα. Ο Geanakoplos, D., Emperor Michael Palaeologus and the West (Cambridge, Mass. 1959), σελ. 34, θεωρεί ότι μεγαλύτερος των τριών αδελφών ήταν ο Γεώργιος. Η Gardner, A., The Lascarids of Nicaea. The Story of an Empire in Exile (London 1912), σελ. 201, ερμηνεύοντας κυριολεκτικά τις επιστολές του Θεοδώρου Β΄ Λασκάρεως προς τον Γεώργιο Μουζάλωνα, στις οποίες ο τελευταίος αποκαλείται «υιός», θεωρεί ότι ο αυτοκράτωρ και ο Μουζάλων δεν ήταν συνομήλικοι.

2. Ο Polemis, D., The Doukai. A Contribution to Byzantine Prosopography (London 1968), σελ. 148, αναφέρει ότι από το γάμο του Γεωργίου με τη Θεοδώρα γεννήθηκε ένας γιος, τον οποίο ταυτίζει με τον μετέπειτα αξιωματούχο και λόγιο Θεόδωρο Μουζάλωνα. Μετά τη δολοφονία των αδελφών Μουζαλώνων, η Θεοδώρα Καντακουζηνή νυμφεύθηκε τον Ιωάννη Ραούλ, ενώ η χήρα του Ανδρονίκου Μουζάλωνος τον Ανδρόνικο Παλαιολόγο, εξάδελφο του Μιχαήλ Η΄.

3. Ο Μηλιαράκης, Α., Ιστορία του βασιλείου της Νικαίας και του δεσποτάτου της Ηπείρου (1204-1261) (Αθήνα 1898), σελ. 445-446, τοποθετεί την απόκτηση του αξιώματος του «πρωτοκυνηγού» (ή «πρωθιερακάριου») από τον Θεοδώρο Μουζάλωνα ταυτόχρονα με την προαγωγή των δύο άλλων αδελφών σε πρωτοβεστιάριο και μεγάλο δομέστικο αντιστοίχως, προαγωγή που χρονολογεί λανθασμένα στο 1256.

4. Οι Μηλιαράκης, Α., Ιστορία του βασιλείου της Νικαίας και του δεσποτάτου της Ηπείρου (1204-1261) (Αθήνα 1898), σελ. 479-480, και Angold, M., A Byzantine Government in Exile. Government and Society Under the Lascarids of Nicaea (1204-1261) (Oxford 1975), σελ. 169, θεωρούν ότι πιθανότατα ο Γεώργιος Μουζάλων ήταν αυτός που, κατά τη διάρκεια μιας δίκης ενώπιον του αυτοκράτορα, αντιτάχθηκε στην προσπάθεια του Νικηφόρου Βλεμμύδη να αποσπάσει επιεική μεταχείριση για τον κατηγορούμενο, ο οποίος είχε ήδη κριθεί ένοχος εσχάτης προδοσίας. Ο Μηλιαράκης αποδίδει επίσης τις διώξεις που εξαπέλυσε ο Θεόδωρος Β΄ εναντίον μελών αριστοκρατικών οικογενειών της αυτοκρατορίας σε συκοφαντίες των Μουζαλώνων.

5. Η Gardner, A., The Lascarids of Nicaea. The Story of an Empire in Exile (London 1912), σελ. 234, και οι Μηλιαράκης, Α., Ιστορία τουβασιλείου της Νικαίας και του δεσποτάτου της Ηπείρου (1204-1261) (Αθήνα 1898), σελ. 498, Geanakoplos, D., Emperor MichaelPalaeologus and the West (Cambridge, Mass. 1959), σελ. 39, και Angold, M., A Byzantine Government in Exile. Government and Society Under the Lascarids of Nicaea (1204-1261) (Oxford 1975), τοποθετούν χρονικά τη δολοφονία των Μουζαλώνων στις αρχές Σεπτεμβρίου. Η χρονολόγηση εξαρτάται από το αν η επιμνημόσυνη δέηση έγινε τρεις ημέρες μετά το θάνατο του Θεοδώρου Β΄, όπως αναφέρουν οι σύγχρονοι με τα γεγονότα Ακροπολίτης και Σκουταριώτης, ή μετά εννέα ημέρες, όπως γράφουν οι μεταγενέστεροι Παχυμέρης και Γρηγοράς.

6. Ο Kazhdan, Α., The Oxford Dictionary of Byzantium 2 (New York - Oxford 1991), σελ. 1420-1421, βλ. λ. “Mouzalon”, υποστηρίζει ότι ο Θεόδωρος Μουζάλων επέζησε και έδρασε αργότερα ως αξιωματούχος του Μιχαήλ Η΄ και του Ανδρονίκου Β΄ Παλαιολόγου. Ωστόσο, η άποψη αυτή φαίνεται να μην ευσταθεί.

7. Ο Θεόδωρος Σκουταριώτης, Σύνοψις Χρονική, στο Σάθας, Κ. (επιμ.), Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη 7 (Αθήνα-Βενετία-Παρίσι 1894), 539, 5-10, κατηγορεί ως υποκινητή της συνωμοσίας κατά των Μουζαλώνων και της δολοφονίας τους τον Καρυανίτη, άνδρα ταπεινής καταγωγής ο οποίος ανήκε στον κύκλο του Θεοδώρου Β΄ και, μετά το θάνατό τους, φυλακίστηκε από τον Μιχαήλ Παλαιολόγο. Ο Geanakoplos, D., Emperor Michael Palaeologus and the West (Cambridge, Mass. 1959), σελ. 37-38, 45, 276, αναφέρει ότι η παραπάνω είδηση είναι μέρος της προπαγάνδας του Μιχαήλ Παλαιολόγου, τον οποίο θεωρεί υπεύθυνο για τη συνωμοσία και τη δολοφονία. Τα συμπεράσματά του βασίζονται στο γεγονός ότι ο φυσικός αυτουργός της δολοφονίας του Γεωργίου Μουζάλωνος, ο Λατίνος μισθοφόρος Κάρολος, παρέμεινε ατιμώρητος και το 1267 αναφέρεται ως έμπιστος του Μιχαήλ Παλαιολόγου.

8. Ακροπολίτης, Γ., Χρονική Συγγραφή, στο Heisenberg, A. (επιμ.), Georgii Acropolitae opera 1 (Leipzig 1978), 124, 4-12: «Κακείσε τους αυτού οφφικίοις τετιμήκει και αξιώμασι και τον μεν Μουζάλωνα Γεώργιον τον υπέρ πάντας άλλους τούτω φιλούμενον, όντα μέγαν δομέστικον, πρωτοσεβαστόν τε και πρωτοβεστιάριον και μέγαν στρατοπεδάρχην τετίμηκε, τον δε αυτού αδελφόν Ανδρόνικον, πρωτοβεστιαρίτην όντα, μέγαν δομέστικον κατωνόμασε, τον δε Άγγελον Ιωάννην, μέγαν πριμμικήριον τελούντα, τετίμηκε πρωτοστράτορα, ανδράρια μηδενός ή τριών οβολών άξια, παιδιαίς ανατεθραμμένα και κυμβάλων μέλεσί τε και άσμασι [...]». 'Ο.π., 130, 29-131, 1: «Τω μεγάλω δε δομεστίκω αυτού τω Μουζάλωνι Ανδρονίκω καταβαλείν με του ίππου προσέταξε και ος εβούλετο μεν, ουκ ηδύνατο δε· λεπτόν γαρ είχε και αδρανές το σωμάτιον».

9. Σκουταριώτης, Θ., Σύνοψις Χρονική, στο Σάθας, Κ. (επιμ.), Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη 7 (Αθήνα – Βενετία – Παρίσι 1894), 536, 13 - 537, 20: «Γνους ουν ο πρωτοβεστιάριος την έφοδον του λαού, ώρμησε του ναού εξιέναι (ένδον γαρ ην της θείας μυσταγωγίας τελουμένης επακροώμενος), αλλά τινες των της βουλής εκείνης συμπαρόντες αυτώ, δείσαντες μη εξιών και εποχηθείς εντρέψη και προς εαυτόν εφελκύσηται τον λαόν, καντεύθεν και αυτοί φωραθείεν, προς ορκωμοσίας ετέρας εχώρουν· ήδη γαρ του βασιλέως προς εσχάτας αναπνοάς όντος, της αυτού διαθήκης εις επήκοον πάντων αναγνωσθείσης, ομνύουσιν άπαντες φυλάξαι τα διατεταγμένα απαραποίητα, είτα και μετά το αποβιώναι ομνύουσιν επί τοις αυτοίς· τρίτον ουν όρκοις και συνθήκαις εμπεδωθέντες πείθουσι τον πρωτοβεστιάριον ένδον ίστασθαι του ναού συνάμα τω αδελφώ Ανδρονίκω, τω μεγάλω δομεστίκω, και τω πρώτω αυτών αδελφώ, τω πρωτοκυνηγώ». Πρβλ. Παχυμέρης, Γ., Συγγραφικαί Ιστορίαι, στο Failler, A. (επιμ.), Georges Pachymères, Relations historiques 1 (Corpus Fontium Historiae Byzantinae 14, Paris 1984), 83, 15-85, 8: «Ως γουν οι μεν συνάμα καί τισι των εν τέλει, της υμνωδίας τελουμένης, εντός ειστήκεισαν του ναού, οι δε συνέθεον πανδημεί, θορυβούντες παρά το σύνηθες, και ήδη τοις εντός εμφανείς ήσαν ευθύ της μονής ιόντες, τινές των εκτός όντων υπηρετών, τον εκείνων υποτοπάσαντες θόρυβον, μη τι που και των απειρημένων δράσαιεν, σχεδόν αυτόνομοι όντες, άμα δε και τον νεωτερισμόν υποπτεύοντες, δηλούσι συν ωχρώ τω προσώπω τοις ένδον. Οι δε σπουδή τοις κυρίοις το δηλωθέν απαγγέλλουσι και ως επιζυγώσαι τας της μονής πύλας τοις ερχομένοις συμφέρει, μάλα θερμώς εισηγούνται. Οι δ’ ημέλουν ακούοντες –μηδέ γαρ έχειν συμβαλείν οπόθεν επί σφετέρω κακώ ίοιεν οι συνθέοντες –, έρχεσθαι δε κακείνους εις τας κοινάς εκείνας τελετάς υπελάμβανον. Ως δε και αύθις εξελθόντες εκείνοι πλησιασάντων και μάλλον το θορυβώδες και άτακτον υπενόουν, έτι μάλλον κατωρρώδουν και μετά σπουδής εισήγγελλον τα γιγνόμενα, και επ’ εκείνοις άλλοι ταχυδρομούντες, και αύθις άλλοι· ουδέ γαρ ην όστις τότε βλέπων μη επί κακώ μεγίστω την εκείνων άφιξιν υπενόει. Όθεν και πολλοί μεν, περί εαυτοίς δεδιότες εκ των ου καλών εκείνων υποψιών, άλλος αλλαχού κατεδύοντο· οις δ’ έμελε των Μουζαλώνων πλέον των άλλων, προσιόντες και αύθις ατάκτω ήθει προσώπου, την εισβολήν των ανδρών υπεμίμνησκον· και εφεκτέον το τάχος έλεγον προκαταλαβούσι την εκείνων ορμήν διά της των πυλών επιθέσεως, μήπως και φθάσωσιν εισελθόντες· μηδέ γαρ επί καλώ τινι τον τοσούτον θόρυβον είναι, αλλ’ εις τι λήξειν κακόν. Οι δε των φόβους λεγόντων ουκ ήσαν όλως· ήγε γαρ, οίμαι, τούτους το μόρσιμον, και το λεγόμενον αληθές, ως αφαιρείται τας φρένας ον απολέσαι μέλλει το θείον».

10. Σημειωτέον ότι ο Παχυμέρης συνδεόταν προσωπικά με τα γεγονότα, καθώς ένας συγγενής του ήταν γραμματέας του Γεωργίου Μουζάλωνος και δολοφονήθηκε από τους στασιαστές, οι οποίοι τον εξέλαβαν για τον Μουζάλωνα.

11. Σε αντίθεση με τους νεότερους μελετητές, ο Μηλιαράκης, Α. (επιμ.), Ιστορία του βασιλείου της Νικαίας και του δεσποτάτου της Ηπείρου (1204-1261) (Αθήνα 1898), σελ. 479-480, 486, κατηγορεί τους Μουζάλωνες ως ταπεινούς κόλακες και συκοφάντες, ενώ απορρίπτει ως μεροληπτική την κρίση του Παχυμέρη ότι ο Θεόδωρος Β΄ επέλεγε τους κρατικούς αξιωματούχους αξιοκρατικά και όχι με βάση την καταγωγή τους.

12. Βλ. Polemis, D., The Doukai. A Contribution to Byzantine Prosopography (London 1968), σελ. 148.

http://constantinople.ehw.gr/forms/fLemmaBody.aspx?lemmaId=5423 

Read More

Πυθάρι του 1935 (παραδοσιακή κεραμοποιία)

Πυθάρι σε αυλή στην Βουρβουρού (μάλλον ιδιοκτησίας της κόρης του Καίτης Βέλλιου, διατηρεί εκεί ταβέρνα) που έγραφε Παλαιοχώρι Χαλκιδικής και ήταν κατασκευής Αθανασίου Στεφάνου Βέλλιου στις 20-9-1935 !!! Ο ανωτέρω μαζί με τον αδελφό του διατηρούσε επί πολλά χρόνια εργαστήριο παραδοσιακής κεραμοποιίας στο Παλαιοχώρι Χαλκιδικής συνεχίζοντας προφανώς οικογενειακή παράδοση.
Τα εργαστήρια ήταν πίσω από το Πέτρινο Σχολείο (Καλύβες Βέλλιου) και δίπλα (πίσω) από το Αγίασμα στο Εξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου τού Αθωνίτη.

Read More

Τρεις δωρεαί

Αρχείο Μ. Δοχειαρίου Συρτάρι 1, φάκελλος 18, 2
Ο Δήμος Λυγδομμάτης (α), ο Δημήτριος του Γιαννιά (β) και ο παπα Λουκάς (γ) δωρίζουν στη μονή Δοχειαρίου τρία λιβάδια στο Παλαιοχώρι για την ψυχική τους σωτηρία. Πολλά ονόματα μαρτύρων Αρχ.: Κατά την σήμερον ημέραν, εν μηνί Ιουνίω. . .

Read More

Γράμμα τοΰ σεβαστοΰ καί μεγάλου διοικητοΰ 'Ιωάννου Δούκα τοΰ Βαλσαμωνος

Ν. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗ
Μονη Δοχειαρίου

Αρχείο Μ. Δοχειαρίου Συρτάρι 2, φάκελλος 6, 8
Κατόπιν αυτοκρατορικής διαταγής, ο μέγας διοικητής παραδίδει στη μονή Δοχειαρίου το χωριό Άτουβλα στη Ρεβενίκεια και γη 1000 μοδίων στο Ρούσιο του κατεπανικίου Καλαμαριάς. Τα κτήματα αυτά παλαιότερα ανήκαν στη μονή, της είχαν όμως αφαιρεθεί για να παραδοθούν σε στρατιωτικούς Αρχ.: Επειδή εδεξάμην θείον και προσκυνητόν πρόσταγμα διοριζόμενόν μοι ίνα παραδώσω. . .
http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/122184

Read More