Νίκος Καζαντζάκης - Ζορμπάς και Χαλκιδική, TV Χαλκιδική 4/1/2008

Read More

Παλαιοχώρι Χαλκιδικής στα 1928

Μας γοητεύει το παρελθόν μας. Ειδικά αν είναι τόοοοσο μακρινό.

Από το μορφολογικό υπόβαρθο, καταλαβαίνουμε οτι είναι προς τον Αγ. Αρχάγγελο. Παρατηρώντας το σπίτι αναγνωρίζουμε το Ρηγάδικο σπίτι. Χρονολογία γύρω στα 1928.

Μονάδα μέτρησης η μικρή Παλαιοχωρινή, Βαγγελιώ Παπαργυρίου (Μάνα, της κας Χαϊδω Τζιουρτζιούμη),  γεννημένη το 1916 με μια ακόμη πιο μικρή, στην αγκαλιά της. Εδώ υπολογίστηκε γύρω στα 12χρονών.

Δίπλα της η Αικατερίνη Τζιουρτζιούμη – Θωμά και πίσω με το μωρό αγκαλιά η Ευαγγελνή Ρήγα. Μπροστά στο σπίτι της.

Δεξιά: Ο Θωμάς (πατερας της Μπήγινας της Δημητρούλας του Μήτσιου) δίπλα του, οι άνδρες είναι της οικογένειας Μαυρουδή και στην αγκαλιά – μάλλον η Δέσπω και η αδερφη της.

Πίσω αναγνωρίζεται με το κασκέτο ο Μήτσος Τζιουρτζιούμης, ο Παπαργυρίου Γεώργιος του Ιωάννου, και μπροστάη κοπέλα, Χαρδαβέλλινα και πιο αριστερά η Βασιλική Ρίμπα.

Όσο παρατηρούμε την φωτογραφία, φτιάχνουμε πολλές ιστορίες. Για το ποια μέρα είναι, γιατί τα μικρά κορίτσια είναι διαφορετικά ντυμένα, γιατί κρατάνε φαντάκες με φύλλα, και, και, και …

Αρχείο: Theodora Velliou

http://www.xalkidikipolitiki.gr/2018/04/17/%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B9-%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B1-1928/

Read More

Διαθήκη Μοναχής Αγαθης 20 Σεπτεμβρίου 1441

FAUX TESTAMENT DE LA NONNE AGATHE,

20 Septembre 1441,

Actes de Xeropotamou, Archives de L'Athos III, ed. J. Bompaire.-Paris:1964

p. 235-238

Μτφ.  Κατερίνα Μήτσιου, Αρχιτέκτων, Βόλος

ΨΕΥΔΟ-ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΗΣ ΜΟΝΑΧΗΣ ΑΓΑΘΗΣ, 20 Σεπτεμβρίου 1441, Ινδικτυώνος 9

Κατάλογος Ευδοκίμου: αρ. 43

«Πρωτότυπο» (?) – Εκδόσεις: Εγχειρίδιον, του Χριστοφόρου Ξηροποτάμου, 1776, Τράπεζα Πνευματική, του Δαπόντε Ξηροποτάμου, 1776 / αποσπάσματα στο Σμυρνάκη, Άγιον Όρος, σελ. 550, και σε Binon, Ξηροποτάμου, σελ. 140-41 (σύμφωνα με την Τράπεζα).

Περγαμηνή: 780/530 χιλ. – Ίχνη επιχρυσώματος επάνω (οριζόντια γραμμή) / αρχικό γράμμα διακοσμημένο, ημιτελές. Στο κάτω μέρος οπές για κορδόνι, που έχει χαθεί. – Σημείωση στην πίσω όψη: Αφιερωτικόν έτει Ϛ ϡ ν’ της Αναστασίας Κομνηνής, σίζηγος του δεσπότου Αστερίου μοναχού και κτίτορος, περί τον Γήσβορον και Παλεοχόρη του Παλεολώγου.

ΑΝΑΛΥΣΙΣ. –  Η Αγαθή, κατά κόσμον Αναστασία, επικοινωνεί πνευματικώς με τους ησυχαστές του Άθου (βλ. σ.10) και ιδιαιτέρως με την μονή των Σαράντα Μαρτύρων, όπου αποσύρθηκε ο σύζυγός της μακαρίτης Αστέριος κληροδοτώντας τα αγαθά του στη μονή για να ανακαινισθεί (σ.13). Η Αγαθή, που έμενε στα Σιδηροκαύσια, κληροδοτεί στη μονή Ξηροποτάμου (σ.21) τα δύο χωριά που είχε αγοράσει από τον μακαρίτη Δημήτριο Μουζάλωνα, τα Παλαιοχώριον και Ίσβορον (που  κείται βορείως του μεταλλείου, σ.22), με την εκκλησία του Αγίου Νικολάου και διάφορα παραρτήματα, των οποίων το σύνολο αποτελεί σταυροπηγιακό μετόχι / και τούτο έπραξε με την συγκατάθεση του επισκόπου Νίκανδρου (σ.24). Εκ παραλλήλου επισκεύασε με δαπάνες της την επισκοπή στα Σιδηροκαύσια και κληροδότησε στους επισκόπους το «παλάτιόν» της, αφιερώνοντας διάφορα αντικείμενα (σ.25). Οι μοναχοί της Ξηροποτάμου τιμούν τη μνήμη της στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου (σ.31) και στη ίδια τη μονή Ξηροποτάμου. Γίνεται μνεία (σ.33) του Γεωργίου, ενός εκ των συγγενών (?) /γονέων (?) της, ο οποίος θα δικαιούται των ιδίων μεταθανάτιων τιμών με τους Αγαθή και Αστέριο. Κατάρες κατά των παραβατών (σ.33-35). Χρονολογία (σ.36). Υπογραφή του επισκόπου Ιερισσού Νικάνδρου, μάρτυρος (σ.37).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. -Χρονολογία: είναι περιστασιακή και λαθεμένη, καθαρή ένδειξη έλλειψης αυθεντικότητας. Θα έπρεπε να έχουμε την 5^η ινδικτιώνα, το 6^ο  έτος του ηλιακού κύκλου, το 15^ο έτος του σεληνιακού κύκλου. Αυτά τα στοιχεία λαμβάνονται από την πράξη Xér., 30 (όπου ταυτίζονται με την ημερομηνία). Ο Ευδόκιμος δίνει εκ λάθους χρονολογία 1442.

-Διπλωματία: αυτή η διαθήκη είναι κίβδηλη, όπως κατέδειξε ο Binon, σελ. 139-142, συγκρίνοντας πολλά αποσπάσματα της πράξης αυτής με την πράξη Xér., 30, διαθήκη της μοναχής Νυμφοδώρας, της οποίας είναι σαφής και απλή αντιγραφή. Η  λογοκλοπή  αποδίδει στη μονή υπέρογκες δωρεές (ιδίως ολοκλήρου του χωρίου Ίσβορον), που είναι απίθανες, βλ. Binon. Σημειώνουμε πως πρόκειται για ημιτελές κείμενο (αρχικό γράμμα / ένας μόνο μάρτυρας, παρά την σ.33). Υπάρχει ομοιότητα μεταξύ αυτού του ψευδούς κειμένου και του ψευδούς χρυσόβουλου του Ανδρονίκου ΙΙ (Xér.,2), που επισημαίνει , σ.23-24, αγορές από τον μακαρίτη Μουζάλωνα που μεταδόθηκαν από τον μακαρίτη Δεσπότη Ιωάννη Κομνηνό Παλαιολόγο, και, σ.26, μία δωρεά κειμένη στα Σιδηροκαύσια (Άγιος Νικόλαος) της μοναχής Αγαθής, κατά κόσμον Άννας Κομνηνής. Η σημείωση στο πίσω μέρος της πράξης μας αποτελεί ένα ποτ-πουρί όλων αυτών των δεδομένων. Όλα συμβαίνουν ως η Xér., δ να είχε χρησιμεύσει σαν υπόβαθρο αυτού του αποσπάσματος της Xér., γ, αυτού του τελευταίου ακολουθούντος τις οδηγίες λ.χ. του Xér., 10 (δεσπότης Ιωάννης Παλαιολόγος) ή του Xér., 8 (δωρεά της Μαρίας Κομνηνής στην περιοχή της Ιερισσού). Κατά τον Binon, σελ. 142, ο συγγραφεύς της ψευδο-διαθήκης είναι προγενέστερος εκείνου (ή εκείνων) των ψευδών Xér., α,β,γ, καθότι το έργο του πρέπει να τοποθετηθεί στην εποχή της μεγάλης αμφισβήτησης μεταξύ της μονής και του επισκόπου της Ιερισσού, σχετικά με τον Άγιο Νικόλαο στα Σιδηροκαύσια, δηλ. στον XVIο αιώνα. Όσα είπαμε πιο πάνω επιβεβαιώνουν αυτή την υπόθεση.

Τα χωριά που αναφέρονται είναι πολύ γνωστά, βλ. Xér.,30, σημειώσεις. Επισημαίνουμε την ετυμολογία που προτείνεται (σ. 22) για το Ίσβορον (βλ. Binon σελ. 139, σημ.25). Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου δεν θα βρισκόταν στην Ιερισσό (παρά τον Ευδόκιμο, σελ. 159), αλλά, καθώς φαίνεται, προς τα Σιδηροκαύσια, όπως δείχνει ο παραλληλισμός με  Xér., 30. – Δεν γνωρίζουμε τον επίσκοπο Ιερισσού Νίκανδρο. – Ο «ησυχαστικός» χαρακτήρας των θρησκευτικών αναπτύξεων είναι ακόμη πιο καθαρός από ό,τι στην Xér., 30. Παραθέτουμε το κείμενο του κειμηλίου της  μονής Ξηροποτάμου, δίνοντας κάποια μαθήματα από την έκδοση της Τράπεζα Πνευματική.

(ακολουθεί κείμενο στα ελληνικά εποχής)

 

Read More

Χάρτης Τοπογραφικός Παλαιοχωριου

Έκδοσις Γ.Υ.Σ. Ιούλιος 1969

1:50.000 Ελλάς, Αρναία

Read More

ΠΟΤΕ ΕΦΘΑΣΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

ΠΙΘΑΜΦΟΡΕΑΣ ΜΕ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ «ΓΡΑΠΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΗΣ», 

ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΜΕΝΔΗΣ, 7ος αι. π.Χ. 

https://www.amth.gr/exhibitions/permanent-exhibitions/pros-ti-genesi-ton-poleon 

"...Ανάμεσα στα νέα δεδομένα που ήλθαν στο φως, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και όσα σχετίζονται με τις πρώτες εγκαταστάσεις των Ελλήνων στο Βόρειο Αιγαίο και ειδικότερα στη Χαλκιδική. Οι αρχαίες γραπτές μαρτυρίες, οι σχετικές με τον ελληνικό αποικισμό στη Χαλκιδική είναι λιγοστές, αποσπασματικές και, ως επί το πλείστον, μεταγενέστερες. Για τις ελληνικές αποικίες εκεί η σωζόμενη, π.χ., αρχαία γραπτή παράδοση δεν μας παραδίδει, με λιγοστές εξαιρέσεις, χρονολογίες ίδρυσής τους. Ολα αυτά, σε συνδυασμό και με την απουσία συστηματικών ανασκαφών, είχαν επιτρέψει σε ορισμένους μελετητές να υποστηρίζουν ότι ο ελληνικός αποικισμός της περιοχής είναι νεότερος απ' αυτόν της μακρινής Δύσης. Αποψη τουλάχιστον απρόσμενη, αν αναλογιστούμε ότι ένα ταξίδι από την Εύβοια, από το νησί δηλαδή που έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στον αποικισμό, προς τη Χαλκιδική, ήταν πολύ πιο εύκολα πραγματοποιήσιμο και φυσικά πολύ πιο σύντομο και ασφαλές από ένα ταξίδι προς την Κάτω Ιταλία και τη Σικελία. Είχαν μάλιστα φτάσει στο σημείο να ισχυρίζονται ότι η Χαλκιδική δεν είχε στενές σχέσεις με την Εύβοια και επομένως το όνομά της δεν σχετίζεται με αυτό της Χαλκίδας, περιφρονώντας αρχαίες γραπτές μαρτυρίες και ορισμένες άλλες ενδείξεις, π.χ. από επιγραφές ή νομίσματα, που μιλούσαν περί του αντιθέτου.
     Ωστόσο πρόσφατες ανασκαφικές έρευνες στη Χαλκιδική ήταν πολύ διαφωτιστικές πάνω στο θέμα μας. Λόγω του περιορισμένου χώρου θα μνημονεύσω μόνον αυτήν σ' ένα ακρωτήριο στη μέση περίπου των δυτικών ακτών της χερσονήσου της Κασσάνδρας, πολύ κοντά στη Μένδη. Εδώ η αξέχαστη Εφορος Αρχαιοτήτων Ιουλία Βοκοτοπούλου αποκάλυψε τα ερείπια ενός σημαντικού ιερού αφιερωμένου στον Ποσειδώνα, τον θεό «που τη γη και τη θάλασσα σείει», όπως βεβαιώνουν σχετικές επιγραφές. Πολύ χαρακτηριστικό είναι το σημερινό όνομα της θέσης: Ποσείδι! Τι μεγαλύτερη απόδειξη για τη συνέχιση του ελληνισμού στα μέρη αυτά από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Η αρχή της λατρείας στην περιοχή φαίνεται ότι ανάγεται στην Υστερομυκηναϊκή Εποχή και πιο συγκεκριμένα στον 13ο - 12ο αι. π.Χ. Τότε χρονολογούνται τα παλιότερα ευρήματα. Βρέθηκαν μέσα σε στρώματα στάχτης η οποία σχετίζεται με τα λείψανα ενός μεγάλου βωμού. Στον 10ο αι. π.Χ. έχουμε το πρώτο λατρευτικό κτίριο, ένα από τα παλιότερα που γνωρίζουμε από την αρχαία Ελλάδα και το παλιότερο ελληνικό στον βορειοελλαδικό χώρο. Είναι αψιδωτό και για την εποχή του έχει αξιοσημείωτες διαστάσεις, αφού το μήκος του ξεπερνά τα 14 μ. και το πλάτος του τα 5 μ.

    Αλλα τρία κτίσματα που ήλθαν στο φως και από τα οποία τα δύο τουλάχιστον είναι ναοί, ανήκουν σε επόμενες οικοδομικές δραστηριότητες του ιερού και χρονολογούνται στον 6ο, 5ο και 3ο αι. π.Χ. Ολες αυτές οι αρχαιότητες είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Κατ' αρχήν επιβεβαιώνουν την παρουσία Ελλήνων στην περιοχή ήδη από τους ύστερους μυκηναϊκούς χρόνους, αφού από τον 13ο-12ο αι. και ως τον 3ο - 2ο αι. π.Χ. εντοπίζονται εδώ λατρευτικά δρώμενα καθαρά ελληνικά. Επομένως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στα μέρη αυτά έχουμε τη συνεχή παρουσία ίδιου πληθυσμού και μάλιστα ελληνικού. Με το συμπέρασμα αυτό συμφωνούν και τα κινητά ευρήματα της ανασκαφής, ανάμεσα στα οποία κυρίαρχη θέση κατέχει η κεραμική. Η τελευταία μάς βεβαιώνει μάλιστα, σε συνδυασμό και με την κεραμική που βρέθηκε στη γειτονική Μένδη στην οποία ανήκε κατά την αρχαιότητα το ιερό, ότι τουλάχιστον από τον 10ο και ως τον 8ο αι. π.Χ. οι Ευβοείς είχαν αισθητή παρουσία εδώ. Πρόκειται για πληροφορία που, όπως ήδη είπαμε, μας την είχαν δώσει αρχαίοι συγγραφείς, αλλά είχε αμφισβητηθεί από μερίδα ερευνητών. Χωρίς αμφιβολία η αρχαιολογική έρευνα στον βορειοελλαδικό χώρο έχει ακόμη πολλά να μας μάθει". 

Το άρθρο του Μ.Α. Τιβέριου δημοσιεύθηκε στο "ΒΗΜΑ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ" στις 28/01/2001

Read More

Damnatio memoriae «Καταδίκη μνήμης»

Η πρακτική της «καταδίκης της μνήμης» (damnatio memoriae) ήταν μια τιμωρία που οι Ρωμαίοι προόριζαν για εκείνους που ήθελαν για κάποιο λόγο να ατιμάσουν. Στο πλαίσιο αυτής, γινόταν οποιαδήποτε προσπάθεια χρειαζόταν προκειμένου να εξαφανιστούν όλα τα στοιχεία, που αποδείκνυαν την ύπαρξη του κάθε τιμωρημένου.

Η Damnatio memoriae είναι λατινική φράση, που σημαίνει στην κυριολεξία «καταδίκη της μνήμης» και αναφέρεται στην επίσημη κύρωση μια πολιτείας που αποσκοπεί στο να ακυρώσει κάθε ίχνος του ατόμου από τη ζωή του, σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ, προκειμένου να διατηρηθεί η τιμή της.

Σε μια πόλη, όπως π.χ. η Ρώμη που πρόβαλε την κοινωνική εμφάνιση, τη δικαιοσύνη την ευπρέπεια και την υπερηφάνεια ήταν μια πραγματική και θεμελιώδης απαίτηση του πολίτη, ίσως η πιο αυστηρή τιμωρία. Ο Δομιτιανός κατεχόμενος συνεχώς από το φόβο της ανατροπής του κατέφυγε άκριτα σε καταδότες, εκτελέσεις και εξορίες. Οι φιλόσοφοι κάθε είδους διατάχθηκαν να εγκαταλείψουν πρώτα τη Ρώμη και ύστερα το ιταλικό έδαφος το 89 και το 95, ενώ μεγάλη δίωξη υπέστησαν και οι χριστιανοί. Δημιουργήθηκε έτσι ένα φοβερό κλίμα τρομοκρατίας, που στο τέλος ανησύχησε ακόμη και τους ίδιους τους στενούς συνεργάτες του που συνωμότησαν με τη γυναίκα του Δομιτία Λογγίνα και τον δολοφόνησαν, αναφέρει η Wikipedia.

Οι ειδικοί γνωρίζουν μια σειρά περιπτώσεων επιφανών προσώπων, στους οποίους επιβλήθηκε μεν η «καταδίκη της μνήμης», όμως υπάρχουν αρκετά στοιχεία γι’ αυτούς.

Η «καταδίκη της μνήμης», όπως αναφέρει δημοσίευμα της ιστοσελίδας Today I Found Out, κανονικά προοριζόταν για γερουσιαστές και αυτοκράτορες, των οποίων οι πράξεις δεν έκαναν καλό στη Ρώμη, ή που διέπραξαν προδοσία ή άλλα σοβαρά εγκλήματα.

Στις μεθόδους, που χρησιμοποιούνταν για να σβηστεί κάθε ίχνος ιστορίας του συγκεκριμένου κάθε φορά ατόμου, περιλαμβάνονταν τα εξής: σβήσιμο του ονόματός του από όλα τα επίσημα αρχεία, κατάσχεση της περιουσίας του και καταστροφή ή παραποίηση οποιουδήποτε αντικειμένου (π.χ. άγαλμα, τοιχογραφία, κείμενα κ.τ.λ.) είχε οποιαδήποτε σχέση με αυτόν.

Αν το άτομο είχε ήδη πεθάνει, τότε η διαθήκη του ακυρωνόταν και ο τάφος του καταστρεφόταν.

Ο ρωμαίος αυτοκράτορας Μαξέντιος τιμωρήθηκε με damnatio memoriae το 312 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο, όμως οι ιστορικοί του σήμερα γνωρίζουν αρκετά γι’ αυτόν.

Ο πατέρας του Μαξέντιου, Μαξιμιανός, είχε τιμωρηθεί κι αυτός με «καταδίκη της μνήμης» το 310. Όμως, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος άλλαξε γνώμη, κάτι που αποθέωσε τον Μαξιμιανό στα μάτια του λαού.

Κάτι που ενδεχομένως ο ίδιος να απολάμβανε αρκετά, αν ο Κωνσταντίνος δεν τον είχε εξαναγκάσει να… αυτοκτονήσει, προσθέτει το δημοσίευμα.

Ένας αυτοκράτορας που σώθηκε, μάλλον απροσδόκητα, από την ίδια μοίρα ήταν ο Καλιγούλας.

Όταν ο Καλιγούλας δολοφονήθηκε το 41 μ.Χ. ο διάδοχός του αυτοκράτορας Κλαύδιος σταμάτησε αμέσως τις προσπάθειες της Γερουσίας να… απαλλάξουν την ιστορία από τη μνήμη του ανιψιού του.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική περίπτωση, για την οποία είναι γνωστό ότι η απόφαση να προσπαθήσουν να εξαλείψουν τον Καλιγούλα από την ιστορία επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από την κοινή γνώμη, γεγονός που υποδηλώνει ότι η λαϊκή γνώμη έπαιζε σημαντικό ρόλο στην επιβολή της συγκεκριμένης τιμωρίας.

Ίσως μία από τις πιο σκοτεινές περιπτώσεις ήταν η ιστορία του Πούμπλιου Σεπτίμιου Γέτα, ο οποίος δολοφονήθηκε μέσα στα χέρια της μητέρας του, ύστερα από εντολή του μεγαλύτερου αδερφού του, Καρακάλλα.

Μετά τη δολοφονία ο Καρακάλλας επέβαλλε damnatio memoriae στο νεκρό αδερφό του, διατάζοντας την απομάκρυνση του ονόματος του από όλες τις δημόσιες επιγραφές. Ο ίδιος επέβαλλε την ίδια τιμωρία σε άλλους 20.000 ανθρώπους.

Η «εκκαθάριση» εναντίον του αδερφού του ήταν εκτεταμένη, με αποτέλεσμα να «επιζήσουν» ελάχιστες εικόνες του Πούμπλιου Γέτα.

Ωστόσο, αυτό από το οποίο ο Καρακάλλας δεν κατάφερε να απαλλαγεί ήταν τα εκατομμύρια νομίσματα που έφεραν το πρόσωπο του αδερφού του, και τα οποία κυκλοφορούσαν ελεύθερα στην αυτοκρατορία του.

Επιπλέον, λόγω της δημοφιλίας του Πούμπλιου Γέτα στο λαό της Ρώμης, ο Καρακάλλας αναγκάστηκε να προσφέρει μια πλούσια κηδεία στο δολοφονημένο αδερφό του.

https://www.news.gr/kosmos/episthmonikes-anakalypseis/article/146795/h-pio-tromerh-timoria-oi-romaioi-diegrafan-anthrop.html
---------------------------------------------
*
-----------------------------------

Damnatio memoriae του Έρασμου.

Damnatio memoriae

«Καταδίκη μνήμης»

Οι τρόποι απάλειψης της μνήμης ποικίλλουν. Απάλειψη του ονόματος από επιγραφές και καθαίρεση των απεικονίσεων του καταδικασμένου προσώπου∙ διαγραφή του προσώπου ή του γεγονότος από τα χρονικά και τα ιστορικά κείμενα∙ απαγόρευση αναφοράς του ονόματός του∙ αλλά επίσης περιθωριοποίηση του προσώπου εν ζωή και αποκλεισμός του από την επικαιρότητα. […]

Στην αρχαία Ρώμη η Σύγκλητος επέβαλλε την «καταδίκη μνήμης» (damnatio memoriae) σε περιπτώσεις επιφανών προσώπων που είχαν εμπλακεί σε συνομωσίες, που κρίθηκαν ένοχοι προδοσίας ή θεωρούνταν επικίνδυνοι για την ασφάλεια του κράτους ή είχαν πέσει σε δυσμένεια. Η καταδίκη ήταν ατιμωτική και πρακτικά σήμαινε την απάλειψη κάθε μαρτυρίας της ύπαρξης του προσώπου εκείνου, την καθολική διαγραφή του από το δημόσιο κλίμα, σαν να μην είχε ποτέ υπάρξει. Θύματα αυτής της πολιτικής καταδίκης υπήρξαν μέλη της άρχουσας τάξης (όπως ο ύπατος Λεύκιος Αίλιος Σηιανός που είχε συνωμοτήσει το 31 μ.Χ. κατά του αυτοκράτορα Τιβέριου) και Ρωμαίοι αυτοκράτορες, μετά το θάνατό τους (ο Δομιτιανός το 96 μ.Χ. και ο Γέτας, δολοφονημένος το 211 μ.Χ. από τον συναυτοκράτορα αδελφό του, Καρακάλλα). Η ρωμαϊκή Σύγκλητος αποφάσιζε για τη δήμευση της περιουσίας του καταδικαζόμενου, την απόσυρση, διασκευή ή καταστροφή γλυπτών και άλλων απεικονίσεων και, φυσικά, την απόξεση του ονόματός του από επιγραφές και δημόσια κείμενα.
Βέβαια, ανάλογες περιπτώσεις, μολονότι όχι θεσμοθετημένες, έχουν σημειωθεί και στο ιστορικό παρελθόν άλλων λαών. Στην αρχαία Αίγυπτο είχε επιβληθεί η πρακτική της καταδίκης μνήμης (απάλειψης του ονόματος και των απεικονίσεων του προσώπου τους) σε βάρος πέντε φαραώ –της βασίλισσας-φαραώ Χατσεπσούτ, του μονοθεϊστή Ακενατόν, του Σμενκχαρέ, του πασίγνωστου σήμερα αλλά άγνωστου έως τον 20ό αιώνα Τουτανκχαμών και του φαραώ Αυ. Το ίδιο είχε συμβεί και κατά τον μεσαίωνα σε χώρες όπως η Νορβηγία και η Αγγλία. Στη Βενετία, στην αίθουσα του Μεγάλου Συμβουλίου στο Δουκικό Ανάκτορο, όπου υπάρχουν οι προσωπογραφίες των δόγηδων, απουσιάζει η προσωπογραφία του δόγη Μαρίνου Φαλιέρ που, επιδιώκοντας την ανατροπή του βενετικού πολιτεύματος, καταδικάστηκε σε θάνατο και αποκεφαλίστηκε το 1355 ως προδότης∙ στη θέση της προσωπογραφίας υπάρχει ζωγραφισμένο από τον Τιντορέττο ένα μαύρο ύφασμα με την επιγραφή:
HIC EST LOCUS MARINI FALETRI DECAPITATI PRO CRIMINIBUS
«Αυτή είναι η θέση του Μαρίνου Φαλιέρ που αποκεφαλίστηκε για εγκλήματα».
Στην περίπτωση αυτή, η καταδίκη με την απουσία της μορφής του καταδικασμένου και την ατιμωτική μνεία του ονόματός του απέβαινε βαρύτερη από την ολοσχερή σιωπή. […]
Η διαγραφή του ονόματος από τη μνήμη των ανθρώπων ισοδυναμεί με τον καθολικό και οριστικό θάνατο του προσώπου. Αυτή ήταν η χειρότερη καταδίκη που θα μπορούσε να επιβληθεί στον αντίπαλο και τη σημασία του πράγματος είχε ενωρίς αντιληφθεί η ανθρωπότητα, γι’ αυτό και την πρακτική αυτή είχαν εφαρμόσει οι κατά καιρούς και τόπους ισχυροί. Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό πόσο βάρος είχε η έκκληση οργής του Δαυίδ κατά των αντιπάλων του: Εξαλειφθήτωσαν εκ βίβλου ζώντων και μετά δικαίων μη γραφήτωσαν (ψαλμός ΞΗ΄[ΞΘ΄], 29) αλλά και πόση σημασία έχει η ελπιδοφόρα χριστιανική ευχή για «αιωνία μνήμη» εκείνων που έχουν εκδημήσει. Η συντήρηση της μνήμης ισοδυναμεί με διάρκεια ζωής.

[Από το βιβλίο του Νίκου Γ. Μοσχονά Στην επικαιρότητα του παρελθόντος, κεφ. «Damnatio memoriae», εκδ. Αρχείο, σειρά «Μικρό Αρχείο», Αθήνα 2015, σελ. 13-28].

https://www.archaiologia.gr/blog/2015/07/28/damnatio-memoriae/

Read More

WWF: Στα πρόθυρα εξαφάνισης το κόκκινο ελάφι στην Ελλάδα

(Φωτό: WWF Ελλάς)

Καρατζάς: το ζαρκάδι (τουρκικά: karaca)

https://moyzas.blogspot.gr/2018/03/karaca.html

«Στα πρόθυρα της εξαφάνισης βρίσκεται το κόκκινο ελάφι στην Ελλάδα, αφού εάν εξαιρεθεί ο πληθυσμός της Πάρνηθας, που φαίνεται υγιής, αυτός της Ροδόπης, που αποτελεί και τον μόνο φυσικό, πιθανώς να μην είναι βιώσιμος βραχυπρόθεσμα, όπως και εκείνος που εισήχθη στην Ήπειρο» τονίζει, σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η επιστημονική υπεύθυνη του WWF Ελλάς, Παναγιώτα Μαραγκού.

Πάντως, όπως λέει η κ. Μαραγκού, «τόσο για τον οριακό φυσικό πληθυσμό της Ροδόπης, όσο και για τον εισαχθέντα της Ηπείρου, δεν πραγματοποιείται παρακολούθηση και άρα δεν υπάρχει και επικαιροποιημένη γνώση για το πού βρίσκεται ο πληθυσμός». Μάλιστα, πρόσθεσε, «ο πληθυσμός που είχε εισαχθεί στην Ελεγχόμενη Κυνηγετική Περιοχή Κόζιακα Τρικάλων δεν υφίσταται πλέον».

Στον αντίποδα, σύμφωνα με την κ. Μαραγκού, ο πληθυσμός της Πάρνηθας είναι ο μόνος στην Ελλάδα που έχει ξεπεράσει τον κίνδυνο της εξαφάνισης και «με την εφαρμογή κατάλληλων διαχειριστικών μέτρων, μπορεί να επιβιώσει».

Σύμφωνα με την κ. Μαραγκού, η σημαντικότερη απειλή για όλους τους πληθυσμούς ελαφιού είναι το παράνομο κυνήγι και δευτερευόντως η υποβάθμιση του ενδιαιτήματος και η όχληση, εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων. «Παράνομο κυνήγι εντοπίζεται και στην Πάρνηθα και βέβαια και στη Ροδόπη, όπου συχνά αναφέρονται στον Tύπο περιστατικά λαθροθηρίας ακόμη και από Βούλγαρους κυνηγούς» σημειώνει χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενη στο καθεστώς προστασίας του ελαφιού στην Ελλάδα, η επιστημονική υπεύθυνη του WWF Ελλάς τονίζει ότι αφορά στην απαγόρευση του κυνηγιού του, σύμφωνα με το Δασικό Κώδικα. Όπως εξηγεί, το μεγαλύτερο τμήμα των πληθυσμών του ελαφιού στη Ροδόπη και στην Πάρνηθα βρίσκεται μέσα σε περιοχές του δικτύου Natura 2000 ή σε ΚΑΖ (Καταφύγια Άγριας Ζωής), ενώ «η Πάρνηθα είναι επίσης εθνικός δρυμός». Κατά την ίδια, ένα μέτρο, όχι επαρκές από μόνο του, είναι η διατήρηση μικρών πληθυσμών σε κρατικά εκτροφεία.

«Το κόκκινο ελάφι περιλαμβάνεται επίσης στο παράρτημα III της Σύμβασης της Βέρνης, σύμφωνα με την οποία, ως μέλος της οικογένειας Cervidae, υπόκειται σε δράσεις προστασίας και εφαρμογής ειδικών διαχειριστικών πρακτικών. Στο Κόκκινο βιβλίο των Απειλούμενων ζώων της Ελλάδας κατατάσσεται ως Κρισίμως Κινδυνεύον (CR)» επισημαίνει η κ. Μαραγκού.

Πάντως, στον Κόκκινο Κατάλογο των Απειλούμενων Ειδών της IUCN, το κόκκινο ελάφι κατατάσσεται ως είδος μειωμένου ενδιαφέροντος (LC). Δυστυχώς, όπως διευκρινίζει η κ. Μαραγκού, επειδή το ελάφι είναι κοινό στην Ευρώπη δεν θεωρείται είδος κοινοτικής σημασίας και άρα δεν περιλαμβάνεται στα σχετικά παραρτήματα της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. «Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην συμπεριλαμβάνεται στις δράσεις παρακολούθησης που οργανώνονται υποχρεωτικά για τα είδη αυτά», υπογράμμισε.

Γεωγραφική εξάπλωση και κατάσταση

Σήμερα, στα δάση της Ροδόπης ζει ένας φυσικός πληθυσμός ελαφιού, 20-30 ατόμων, ενώ όσον αφορά στον πληθυσμό της Πάρνηθας, αν και για πολλά χρόνια θεωρείτο ότι προήλθε από άτομα που εισήχθησαν κατά τον περασμένο αιώνα, πρόσφατα βρέθηκε ότι υπάρχουν δύο πιθανοί υποπληθυσμοί ελαφιών.

«Ένας πολυπληθής πληθυσμός που δεν έχει εντοπιστεί ξανά στην Ευρώπη και αποτελεί απομεινάρι του αυτόχθονου ελληνικού πληθυσμού και ένας άλλος, μικρότερος πληθυσμός, που αποτελείται από άτομα που εισήχθησαν στο παρελθόν από τη Δανία, την πρώην Γιουγκοσλαβία και τη Βουλγαρία, τα οποία όμως δεν έχουν αναμειχθεί πλήρως με τα ενδημικά άτομα, πιθανώς λόγω διαφορετικής αναπαραγωγικής συμπεριφοράς ή ικανότητας μετακίνησης», επισημαίνει η κ. Μαραγκού.

Τα παραπάνω προκύπτουν από τα αποτελέσματα της μελέτης του Επίκουρου Καθηγητή ΑΠΘ (Τμήμα Βιολογίας), Α. Τριανταφυλλίδη, το 2013, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τον Φορέα Διαχείρισης, στην Πάρνηθα. «Ο πληθυσμός αυτός παρουσιάζει σε κάποιο βαθμό χαρακτηριστικά ‘εξημέρωσης’ και υπέστη σοβαρή θνησιμότητα, όπως και σοβαρή καταστροφή του ενδιαιτήματός του κατά την πυρκαγιά του 2007″ τονίζει η κ. Μαραγκού.

Ειδικότερα για την Πάρνηθα, η κ. Μαραγκού επισημαίνει ότι το WWF Ελλάς εφάρμοσε και έλεγξε διαφορετικές μεθόδους παρακολούθησης των ελαφιών στην περιοχή και για τα έτη 2008-2009, εκτίμησε τον πληθυσμό σε περίπου 600 άτομα. Στη συνέχεια, σύμφωνα με την επιστημονική υπεύθυνη του WWF Ελλάς, την παρακολούθηση ανέλαβε ο Φορέας Διαχείρισης Πάρνηθας ακολουθώντας την ίδια μέθοδο. Έτσι υπάρχει πλέον μια καλή χρονοσειρά δεδομένων που «μας επιτρέπει να δούμε την εξέλιξη του πληθυσμού και να εντοπίζουμε έγκαιρα τυχόν ανησυχητικές τάσεις. Η καταγραφή περιλαμβάνει ένα δίκτυο 32 εαρινών/φθινοπωρινών εποπτικών θέσεων και 12 θερινών εποπτικών θέσεων (τα ελάφια μετακινούνται εποχιακά). Σύμφωνα με τα δεδομένα του Φορέα Διαχείρισης, ο ελάχιστος μέσος όρος αριθμού ελαφιών είναι 722 άτομα».

Αναφερόμενη στις ανησυχίες που είχαν εκφραστεί στο παρελθόν για την πιθανή πίεση που ασκούσαν τα ελάφια στο δασικό σύστημα της Πάρνηθας, με το σκεπτικό ότι επρόκειτο για ένα απομονωμένο πληθυσμό που δεν είχε δυνατότητες μετακίνησης εκτός του ορεινού όγκου, η κ. Μαραγκού σημειώνει ότι «η μέγιστη οικολογικά ανεκτή πυκνότητα (σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Πατρών το 2014) υπολογίστηκε σε 638-784 άτομα, συνεπώς δεν υπάρχει (τώρα) κίνδυνος οικολογικής υποβάθμισης του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας από τα ελάφια».

Η εμφάνιση λύκων και οι αγέλες αδέσποτων σκύλων δημιουργούν πιο υγιές και φυσικό οικοσύστημα στην Πάρνηθα.

Πάντως, κατά την ίδια, ο πληθυσμός των ελαφιών έχει μειωθεί σε σχέση με προηγούμενα χρόνια (πχ το 2013), γεγονός που οφείλεται πιθανώς στην εμφάνιση λύκων και στις αγέλες άγριων αδέσποτων σκύλων.

«Έχει δημιουργηθεί δηλαδή ένα πιο υγιές και φυσικό οικοσύστημα όπου φυσικοί θηρευτές ελέγχουν τον πληθυσμό των φυτοφάγων ζώων. Επιπλέον τα ελάφια χρησιμοποιούν πλέον και χαμηλότερες περιοχές και είναι πιθανό να έχουν βρει δρόμο προς τον Κιθαιρώνα, δίνοντας μια διέξοδο στον πληθυσμό της Πάρνηθας»,  τονίζει.

Αναπάντητο το ερώτημα γιατί δεν αναπαράγονται τα ελάφια της Ροδόπης

Σε ό,τι αφορά την περιοχή της Ροδόπης, η κ. Μαραγκού επισημαίνει ότι «δυστυχώς δεν υπάρχουν δημοσιευμένα δεδομένα για την κατανομή και την κατάσταση του ελαφιού στην περιοχή. Αναφέρεται η παρουσία του συνήθως στην οροσειρά της Ροδόπης χωρίς καμία επιπλέον πληροφορία. Ακόμα και η μόνη πρόσφατη δημοσιευμένη αναφορά στο πληθυσμιακό μέγεθος του είδους στην οροσειρά της Ροδόπης (20-30 άτομα) δεν διασαφηνίζεται η προέλευσή της και ούτε η μεθοδολογία στην οποία στηρίζονται τα σχετικά νούμερα».

Σε επικοινωνία του ΑΠΕ-ΜΠΕ με τον Φορέα Διαχείρισης Όρους Ροδόπης, η βιολόγος Ελπίδα Γρηγοριάδου ανέφερε: «Στην οροσειρά Ροδόπης έχουμε περί τα 20-30 κόκκινα ελάφια. Πρόκειται για διασυνοριακό πληθυσμό, που είναι και ο μοναδικός φυσικός σε όλη τη χώρα, που μοιραζόμαστε εμείς και οι Βούλγαροι. Το ερώτημα ζωής που ακόμη δεν έχουμε απαντήσει είναι γιατί δεν αναπαράγονται».

Πάντως, η ίδια επισήμανε ότι η έλλειψη κοινής διασυνοριακής περιβαλλοντικής πολιτικής στην περιοχή, μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας λειτουργεί ανασταλτικά για την προστασία του είδους, αφού, όπως είπε χαρακτηριστικά, «σε εμάς το κυνήγι απαγορεύεται εντελώς, όμως επί βουλγαρικού εδάφους επιτρέπεται». Μεταξύ άλλων, η ίδια σημείωσε ότι είναι πολύ θετικό που τα τελευταία χρόνια έχει ενταθεί σημαντικά οι ρυθμός παρακολούθησης από τους κατά τόπους φορείς διαχείρισης.

Το κόκκινο ελάφι

Το κόκκινο ελάφι (Cervus elaphus) είναι το μεγαλύτερο φυτοφάγο ζώο της Ελλάδας και ένα από τα πιο αγαπητά μας είδη στα ελληνικά δάση. Ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής φύσης μπορεί να παίξει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση και την εξέλιξη των οικοσυστημάτων, ειδικά στις μέρες μας, όπου η ελεύθερη κτηνοτροφία σταδιακά εγκαταλείπεται.

Ήδη, από τα προϊστορικά χρόνια, το κόκκινο ελάφι αφήνει ανελλιπώς τα ίχνη του στον ελλαδικό χώρο. Ως φυσικός βοσκητής, έπαιζε πάντα σημαντικό ρόλο στη βάση της τροφικής πυραμίδας. Μεγάλα αρπακτικά και γύπες -που σήμερα απειλούνται επίσης με εξαφάνιση- θα μπορούσαν να στηρίζουν την επιβίωσή τους στην ύπαρξη των ελαφιών.

Η ζωή που απειλείται

Κατά το WWF Ελλάς, το κόκκινο ελάφι ζούσε κάποτε σε ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες όμως, οι πληθυσμοί του συρρικνώθηκαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε το είδος να θεωρείται πλέον «Κρισίμως κινδυνεύον», σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (Αθήνα, 2009).

Τέλη του 20ου αιώνα, τα ελάφια είχαν περιοριστεί στη χερσόνησο της Σιθωνίας, στην ορεινή περιοχή της Ροδόπης και στην Πάρνηθα. Σήμερα, ο πληθυσμός της Σιθωνίας έχει εξαφανιστεί. Ο προστατευμένος πληθυσμός της Πάρνηθας είναι ο πιο ακμαίος της χώρας. Μικρός πληθυσμός βρίσκεται στη Ροδόπη, κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία, ενώ ίσως επιβιώνουν ακόμη και λίγα ζώα στους Ραφταναίους στα Πράμαντα της Ηπείρου, από προηγούμενο εμπλουτισμό. Τέλος, μικροί αριθμοί φυλάσσονται σε εκτροφεία.

Σχόλιο-ερώτημα blogger: 

φαντάζεστε τι προστιθέμενη αξία θα έδινε στον Τόπο μας αυτή η εικόνα, 

αν το επέτρεπαν οι "Ταλιμπάν" φυσικά; 

Η ζωή που προστατεύουμε

Για τη διατήρηση του υφιστάμενου πληθυσμού αλλά και την εξάπλωσή του είδους σε νέους βιότοπους πέρα από την Πάρνηθα, το WWF Ελλάς υποστηρίζει ότι είναι απαραίτητη, μεταξύ άλλων, η βελτίωση και εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας που αφορά κυρίως στη θήρα αλλά και στην εμπορία, τη διακίνηση, τη διατήρηση σε αιχμαλωσία και την απελευθέρωση των ζώων. Εξαιρετικά σημαντική κρίνεται και η δημιουργία ενός κέντρου περίθαλψης των ζώων. Επίσης, η οργανωμένη δημιουργία τεχνητών υποπληθυσμών στη βάση κατάλληλης προετοιμασίας θα μπορούσε να αποτελέσει ένα επιπλέον μέτρο. Απαιτείται, τέλος, η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και ιδιαίτερα των κατοίκων, των κυνηγών και επισκεπτών περιοχών όπου θα μπορούσαν να δημιουργηθούν νέοι υποπληθυσμοί.

Έλενα Αλεξιάδου

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Read More

Ανάλυση του Périhorismos de Pergaménos et Pharisee (1320-1321)

Actes de X é r o p o t a m o u : J. Bompaire, 
Actes de Xéropotamou, Archives de l'Athos III, Παρίσι 1964

Périhorismos de Pergaménos et Pharisee, début du xive siècle. Les signatures, très effacées, n'avait pas été lues par le copiste. On lit sur l'original, en monocondyle :

Οι δούλοι του κραταιού καΐ αγίου ημών [αύθέντου και βασιλέως] απογραφείς του θέματος της || (Θεσσαλονίκης) + ό Περγαμηνός + Γεώργιος ό Φαρισαΐος +? D'ailleurs le texte de l'original est difficilement déchiffrable.

Μτφ.  Κατερίνα Μήτσιου, Αρχιτέκτων, Βόλος

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Κ.ΠΕΡΓΑΜΗΝΟΥ ΚΑΙ Γ.ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

Iνδικτυώνος 4 (αντίγραφο)
(1320-21)

Οι απογραφείς Κωνσταντίνος Περγαμηνός και Γεώργιος Φαρισαίος παραδίδουν στην Ι.Μ. Ξηροποτάμου τον Περιορισμό των αγαθών της στα χωρία Συμεών, Κοντογρίκου και Κοσλά στην Χαλκιδική.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ.      Α) Κατάλογος Ευδοκίμου: Αρ. 8. Το πρωτότυπο και ένα αντίγραφο ευρίσκονται, υπό τον αυτόν αρ. 8, εις τα αρχεία της Ι.Μ. Ξηροποτάμου. - . Ανέκδοτος. – Εκδίδουμε το πρωτότυπο, χρησιμοποιώντας το αντίγραφο, το οποίο είναι μεγάλης πιστότητος (το κείμενο εντός εισαγωγικών είναι αυτό του αντιγράφου). – Πίνακες: η έκδοσίς μας εδράζεται εις την εξέτασιν των κειμηλίων της Ι.Μ. Ξηροποτάμου, και των φωτογραφιών του πρωτοτύπου (πιν. XXXVIII, XXXIX, XL, XLI) και του αντιγράφου, τα οποία κατέχουμε.

                              Β) Πρωτότυπο: Λεπτή περγαμηνή, 775/250 χιλ., κακή συντήρηση (πολύ σβησμένο, το επάνω μέρος αριστερά έχει σκισθεί, μεταγενέστερα της γραφής). Περιθώριο με ξηρό χαράκτη καθ’ όλο το ύψος. Μελάνη: ανοιχτόχρωμη ώχρα. – Τυλιγμένο. – Για τη μολύβδινη σφραγίδα (σειρά 68), χαμένο, οπές σε διάταξη κορυφών παραλληλογράμμου. Οπισθόφυλλο: 1) μη αναγνώσιμη σημείωση αρχ. σλαβική: Kniga… 2) σημείωση ελληνική XIVου-XVου αιώνα μη αναγνώσιμη 3) ΧΙΧος αι. : «Περιορισμός και τούτο». – Αντίγραφο του XVου αι. : Πολύ παχειά περγαμηνή: 775/250 χιλ., καλή συντήρηση (μερικοί λεκέδες). Γραμμές με ξηρό χαράκτη. Μελάνη ώχρα, με πολλαπλές επικαλύψεις. – Τυλιγμένο. – Οπισθόφυλλο: 1) σημείωση αρχ. σλαβική: Kniga za… 2) σημείωση ελληνική ΧΙΧου-ΧΧού αι.: « Περιορισμός του Ξηρω(ποτά)μου του Συμεώ(ν) και του Κοντογρίβου και της Κοσλάς.

                              Γ) Γραφή: Σειρά 67, «ήρξατο», η λέξη που τερματίζει τον περιορισμό, είναι γραμμένη με πιο φαρδειά γραφή. Δεν υπάρχει γραμμή (τίτλος?) στο πάνω μέρος του πρωτοτύπου: ίχνη μελάνης που οφείλονται στο γεγονός ότι η περγαμηνή τυλίχθηκε. – Αντίγραφο: πρώτο γράμμα διακοσμημένο.

ΑΝΑΛΥΣΙΣ. – Περιορισμός των αγαθών της μονής Ξηροποτάμου σε Συμεών, Κοντογρίκο, Κοσλά. Αναφέρονται πολλές λίμνες εκ των οποίων Παμπι… (σ.28) και Λέσκα (σ.54) / πολλά ποτάμια / πολλές λαγκάδες / πολλοί δρόμοι: Σιδηροκαύσια-Ρεβενίκια, Κοντογρίκου-Παλαιοχώρι, μεταλλείον-Συμεών, Άθως-Λέσκα. Ο περιορισμός συνορεύει με τη θάλασσα σε κάποια απόσταση. Αγγίζει τα αγαθά πολλών μονών: Λαύρας, Ιβήρων, Χιλανδαρίου, Αλυπίου, Ρωσσικών, Δοχιαρείου και πολλών χωριών: Ρεβενίκια, Λιβάδια, Σιδηροκαύσια,  Γωματού, Λέσκα. Συμπέρασμα (σ.68). Χρονολογία. Η πράξις υπογράφεται από τους απογραφείς του Θέματος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνο Περγαμηνό και Γεώργιο Φαρισαίο: αυτόγραφες υπογραφές (σ.71).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. – Χρονολογία: σ.69, έχει αποκατασταθεί σύμφωνα με το αντίγραφο. Σχετικά με τους απογραφείς Κωνσταντίνο Περγαμηνό - Γεώργιο Φαρισαίο, βλ. Laurent, E.O., 31, 1932, σελ. 184 / Lemerle, Philippes, σελ. 230-31 / Ostrogorsky, Féodalité, σελ. 265-67 / Dölger, Prakt. Iviron, κατάλογος, σελ. 5-7. Σφραγίδα σε Schatzk., αρ. 121, 4 και 5. Πράξεις Δεκεμβρίου 1317, αν δεχθούμε το δεδομένο του Α. Zographou, 54 (βλ. οι δεξαμενές των Philippes, σελ. 230, αρ.3), εν πάσει περιπτώσει Οκτωβρίου 1319 (Schatzk., αρ. 17), μέχρι Φεβρουαρίου 1321 (ανέκδοτο του Xénophon: Laurent, R.E.B., 6, 1948, 83). Ο Περγαμηνός απεβίωσε πριν τον Φεβρουάριο 1322 (A. Kullumus, 11, σ.18 / βλ. χωρίς χρονολογία A. Xénophon, 8, s.45, Xer., 21, σ.6= Schatzk., αρ. 28), και πιθανότατα πριν τον Αύγουστο 1321 (Α. Chilandar, 67, σ.18: ο Φαρισαίος, μόνος, πραγματοποίησε «αρτίως» μίαν απογραφή / βλ. Α. Zographou, 21, σ.26, του Δεκεμβρίου 1322). Η τελευταία πράξις του Φαρισαίου είναι του Μαΐου 1325 (ανέκδοτο του Xénophon που αναφέρεται πιο πάνω) και το πρώτο κείμενο όπου αναφέρεται ως αποβιώσας είναι σίγουρα του Σεπτεμβρίου 1334 (Α. Esphigmenou, 8, σ.13), βλ.  Α. Zographou, 18, σ.6, μη χρονολογημένο. – Η μόνη πιθανή χρονολόγηση για την πράξη μας είναι μεταξύ Σεπτ. 1320 και Σεπτ.1321, τουτέστιν η 4η ινδικτιών, και μάλλον μέσα στους έξι πρώτους μήνες της ινδικτιώνος. Σχετικά με το «βασιλικόν βιβλίον» των δύο απογραφέων, βλ. Α. Zographou, 44, σ.66. (σημ. μτφ.: νομίζω πως το “L” στη συνέχεια σημαίνει Ligne=Γραμμή )

               L. 1: Για Συμεών και Καλογρίκου, βλ. Xér., αρ. 10, σ.28 και 29, σημειώσεις. Για Κοσλά, cf. ibid. (restitution, σ.33). Όλα αυτά τα χωριά αναφέρονται στα πρακτικά, Xér., αρ. 18, καθώς και τα Γομάτου, Ρεβενίκια, Λέσκα. Αναφορά στο Κοσλά σε Α. Zographou, 5, σ.37 (πλησίον Ιερισσού). Το κείμενό μας προσφέρει κάποιες τοπογραφικές  εξακριβώσεις. Ειδικότερα αναφέρεται το χωριό Σιδηροκαύσια (σ.10,12), πολύ γνωστό μεταλλουργικό κέντρο στην περιοχή της Ιερισσού, cf. Binon, Xéropotamou, σελ. 136-9, Theocharides, Kalepanikia, σελ. 78 / idem, για το χωριό Λιβάδια (σ.16.17.18), βλ. Theocharides, σελ. 78 (βορειο-δυτικά της Ιερισσού?). Η ανάλυση του περιορισμού επιτρέπει να προσδιορίσουμε την επικράτεια της Ξηροποτάμου στα Κοντογρίκου-Συμεών-Κοσλά στην περιοχή βορείως της Ιερισσού, προς την ακτή και πιο δυτικά – τα Ρεβενίκια συνορεύουν με αυτή την περιοχή στα νότια και δυτικά, τα Λιβάδια στα βόρειο-δυτικά, τα Σιδηροκαύσια προς βορράν, η θάλασσα ανατολικά και βόρειο-ανατολικά, τα Γομάτου και Λέσκα στα ανατολικά και νότιο-ανατολικά. Στις πράξεις όπου αναφέρεται αυτή η επικράτεια, βλ. Introduction (Εισαγωγή), παρ. V.- Σε μερικές περιπτώσεις δεν γνωρίζει κανείς αν πρόκειται για τόπο ή για κύριο όνομα, βλ. σ.19 (μετάλλιον, βλ. Schatzk., σελ. 32) σ.44, (μυρσίναι). - Πολλά άγνωστα τοπωνύμια.

               L. 2: Λούστρα, “lavoir”, βλ. Πρακτικά Ιβήρων, Ευρετήριο

L. 6: λαγκάς, βλ. ibid. / υποδηλώνει μία χαράδρα, βλ. τοπωνύμιο «Λαγκάδα βαθεία», Θεοχαρίδης, σελ. 81

L. 16: Γραντζόν, όρος στην περιοχή του Γομάτου, βλ. Πρακτικά Ιβήρων, Α, σ.116

L. 24: Κορώνη, στην ανατολική ακτή, άγνωστο

L. 27: Κυριάννην (=Κυρ Ιωάννην), βλ. Α . Zographou, 52, σ.11 / 54, σ.13 (Ευρετήριο)

L. 29: για το όνομα του ποταμού, βλ. Vasmer, Die Slaven, σελ. 54, αρ. 321 (βλ. Τζέρκβιστα, όρος πλησίον Μελένικου, συμφώνως προς Α. Zographou), σελ. 61, αρ.43 (Τζερκίτσα/-στα)

L. 31: σημειώστε την μεταφορά « καταφρονεί»

L. 35: Υπατ(ί)ου? Τοπωνύμιο, βλ. Α. Zographou, 3, σ.11, 26 (αθωνική μονή), Πρακτικά Ιβήρων, Α, σ.43 (Στρυμών)

L. 36: Αλυπίου, βλ. σημείωση, Xér., αρ. 17, κανονική γραφή αυτής της εποχής

L. 38: «στοά» υποδηλώνει μνημειακή κρήνη

L. 49: Λέσκα είναι τοπωνύμιο, βλ. Xér., αρ. 18 D, σ.16, και A. Rossici, 20, Xér., αρ. 17, σελ 165 (αγρίδιον στην περιοχή Ρεβενικίων). Σλαβικό όνομα, κατά Vasmer, σελ. 163 (περιοχή Φλωρίνης). Βλ. σ.53 (λάκκον)

(ακολουθεί παράθεση του κειμένου ως έχει και φωτογραφιών)

/*/

Ανάλυση:

ταυτοποίηση των γεωγραφικών ορίων του περιορισμού (εκδοχή μου)

Χρήσιμες Πηγές :

1. "Thus, the identification of places remains aproblem. Another problem that still exists is the identification of the exactgeographical location of settlements. The tax registers make no mention at allof geographical locations, since the sources make no use of any units for themeasurement of distance in order to specify the geographical location of aplace. As a result, any minor relocations of settlements are not evident inthese sources. The historian must, therefore, seek other sources or researchmethods in order to determine the geographical location of a settlement thathe/she encounters in the Ottoman sources." «Οθωμανικά φορολογικά μητρώα και γεωϊστορία», Φωκίων Κοτζαγεώργης, Επίκουρος Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σελ 9 2. Κολοβός Α. Ηλίας, Χωρικοί και μοναχοί στην Οθωμανική Χαλκιδική, 15ος - 16ος αιώνας, διδακτορική διατριβή,
3. "Πίνακα τοπογραφίας του Αγιορείτικού παραγωγικού χώρου" Π.Θεοδωρίδη (Κληροομία τ.13 Θεσσαλονίκη, 1981)
4. Χάρτες Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού

/*/

Γλωσσάριο: 

* Στανούλαν Μέγαν και Αγραμάδες 
https://www.palaiochori.gr/2018/03/blog-post_67.html

* Κάκαβος :
α) όρος αυτός έχει την ίδια ετυμολογία με τη σούπα κακαβιά, εν τέλει από το αρχαιοελληνικό κακκάβη «τρίποδη χύτρα» (συνέχισε ως ουδέτερο *κακκάβιον > κακκάβι). 
β) με βάση την εκδοχή [α] η ΠΑΛΙΑ ΚΑΘΕΔΡΑ ΤΗΣ ΚΟΛΟΒΟΥ 

που εντοπίζει ο Θεοδωριδη Π.

μιλά ο Σμυρνάκης

και αναφέρει η Καραμανίδου Α.

γ) σημερινό Μετόχι "ΝΤΑΜΠΙΖ" της Μονής Ιβήρων, ? στρέμματα + τα 937,728 στρέμματα που με αναγκαστική απαλλοτρίωση χωρίς να προσφύγει η Μονή στο ΣΤΕ για ακύρωση, είναι ... "ο χώρος απόθεσης που θα δέχεται 23.500.000 τόνους βιομηχανικών αποβλήτων εμπλουτισμού από το μεταλλείο των Σκουριών". Νταμπίζ: dab-iz με (σλαβο)μακ. dab «βελανιδιά» και αλβ. (υποκοριστικό;) επίθημα -iz όπως στο αλβ. kurr-iz.  δ) Παραφθορά στο λατινικό Άκβα (Acqua) λόγω των πολλών υδάτων εκ των πηγών που την περιβάλλουν. (σλαβικής καταγωγής;). 

* Γραδίτσα = «Καστράκι» (βλ. νοτιοσλαβ./OCS gradъ «κάστρο» + υποκορ. -ica).
Μάλλον δεν υπάρχει θηλυκό νοτιοσλαβικό τοπωνύμιο *Grad-ica, νομίζω πως η κατάληξη -ίτσα μάλλον προέκυψε από παραφθορά του σλαβικού τοπωνυμίου από μεταγενέστερη μη σλαβική γλώσσα. Οι συνήθεις σλαβικοί τύποι είναι το αρσενικό υποκοριστικό *gord-ĭcĭ (βλ. Γαρδίκι και Graz Αυστρίας) και το ουδέτερο *gord-išče (ή «μεγάλο κάστρο» ή «παλιόκαστρο, ερειπωμένο κάστρο»).
Νοτιοσλαβικοί απόγονοι του *gord-ĭcĭ:
βουλγ., μακ. και σλοβεν. gradec
σρβ./κρ. gradac
Νοτιοσλαβικοί απόγoνοι του *gord-išče: Gradište και Gradišče (βλ. Gradisca d’Isonzo στα σύνορα Ιταλίας-Σλοβενίας = σλοβεν. Gradišče ob Soči).
Δυτικοσλαβικός κλάδος:
Οι Χουσίτες Τσέχοι Θαβωρίτες (περ. 1420) έκαναν κέντρο τους το παλιό/ερειπωμένο κάστρο Hradiště, το οποίο μετονόμασαν σε Θαβώρ (Tábor).
Tábor was initially called Hradiště hory Tábor (“fortified settlement of the Tábor mountain”). … In around 1270, a short-lived settlement called Hradiště (meaning “gord”) was founded, which was destroyed most likely in a rebellion against King Ottokar II of Bohemia in 1276.
ανατολικοσλαβικός κλάδος: *gord-išče > gorod-išče (βλ. τοπωνύμια Gorodišče Ρωσίας, Horodyšče Ουκρανίας κλπ).

Το τοπωνύμιο Gradec είναι σχετικά κοινό στη Σλοβενία ​​και προέρχεται από το σλοβενικό κοινό ουσιαστικό gradec «μικρός περιφραγμένος οικισμός» (το οποίο μόλις αργότερα ανέπτυξε τη σύγχρονη έννοια «κάστρο, κάστρο»). [Snoj, Marko. 2009. Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen . Ljubljana: Modrijan and Založba ZRC, σελ. 149.]

Ωστόσο, ο γλωσσολόγος Anton Breznik (1881–1944) πρότεινε ότι σε αυτή την περίπτωση το όνομα προέρχεται από το σλοβενικό ουσιαστικό grod «rib, ridge», αναφερόμενος στη θέση του οικισμού σε μια κορυφογραμμή. [Simonič, Ivan. 1935. "Kočevarji v luči krajevnih in ledinskih imen." Glasnik Muzejskega društva za Slovenijo 16: 61–81 και 106–123, πίν. 63.] Το γερμανικό όνομα Grodetz προέρχεται από το σλοβενικό όνομα. [Petschauer, Erich. 1980. «Die Gottscheer Siedlungen – Ortsnamenverzeichnis». Στο Das Jahrhundertbuch der Gottscheer(σελ. 181–197). Klagenfurt: Leustik.]

* Γραντζόν: Ίσως από το πρωτοσλαβικό *granica «σύνορο».

* Καρατζάς: το ζαρκάδι (τουρκικά: karaca)

* Λοτσάνικο : επίθετο «Λο[ν]τσάνικο» κρύβεται το πρωτοσλαβικό εθνικό *Lǫčane «Λιβαδίτες/Κοιλαδίτες» (PSlav *lǫk-a «λιβάδι, κοίλωμα που μαζεύει νερό» + *-jane «-ίτες»), πρβ σρβ/κρ. Lučane/Lučani, πολ. Łączany, τσεχ. Lučany κλπ  

* Πιάβιτσα : Βλ. σρβ./κρ. pijavica και το τοπωνύμιο Pjavice της Σλοβενίας. Ο πρωτοσλαβικός όρος *pьjavica/*pьjavъka σημαίνει «βδέλλα» και «ρουφήχτρα» (νερού). [

* ρέμα το [réma] Ο48 : μικρός χείμαρρος με ανώμαλη κοίτη και ορμητική ροή· 

* Λέσκα: Πίσω από τα εν Ελλάδι τοπωνύμια Λέσκα ή Λιάσκα (ή Λιασκοβέτσι κλπ.) κρύβεται ο πρωτοσλαβικός όρος *lěska «φουντούκι». Ο ίδιος όρος κρύβεται πίσω από το τοπωνύμιο «Λεστινίτσα» της ταινίας Η κυρά μας η μαμή (PSlav *Lěšč-ĭnica > νοτιοσλαβ. Lešnica «Φουντουκότοπος»). Παρεμφερή τοπωνύμια είναι τα Leskovica, Leskovec/Leskovac, Leskovik κλπ.

* Σλίπιστον : Πίσω από το επίθημα -ιστον πολύ πιθανόν κρύβεται το πρωτοσλαβικό ουδέτερο επίθημα *-išče > -ište, το θέμα Σλιπ- ?. Θυμίζει το ρωσικό τοπωνύμιο Stolb-išče που είναι παράγωγο του πρωτοσλαβικού όρου *stŭlbŭ/stŭlpŭ «στύλος, πύργος» (πρβ. OCS stlŭpĭnikŭ > ρωσ. stolpnik «στυλίτης»).

* Μακουβίνα (Mak-ov-ina),

το οποίο σημαίνει «παπαρουνότοπος»:

PSlav *mak-ъ «παπαρούνα» και συλλογικό επίθημα -ov-ina όπως *buky «οξυά» >Buk-ovina «τόπος με οξυές» > Μποκ-οβίνα (Ηλείας) και dom-ъ «οίκος»> σρβ/κρ. dom-ovina «πατρίδα» (για την ακρίβεια “homeland”, «οικεία ήθη»), μακ. tatk-o «πατέρας» > tatk-ovina «πατρίδα».

Ομόρριζα σλαβικά τοπωνύμια είναι τα Makovo, Makovce, Makovište κλπ.

* Καμένα (δίκαια Ξηροποτάμου, ο Θεοδωρίδης το αναφέρει ως χωρίον το οποίο βορειότερα είχαν σιδηροακυσείαν και κατοίκους "καλυβίτες", πιθανολογεί δε ότι είναι το μετόχη Οζλιμνου Καταμονή στα Δεβελίκεια
ο παλιό σλαβικό όνομα Kamenica «Πέτρινος (ποταμός)» (PSlav *kamy/kamen- «πέτρα» + *-ica) διατηρήθηκε στην εγχώρια και τις γειτονικές σλαβικές γλώσσες: άνω σορβικό Kamjenica (rěka), τσεχικό Kamenice (řeka) κλπ.

[πηγή: smerdaleos],

Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις/αποδείξεις που ενισχύουν την εκδοχή ότι:

στην κορυφή του βουνού Καμήλα

ΒΡΊΣΚΕΤΑΙ

✅ το υστεροβυζαντινό/μεταβυζαντινό ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ

και

✅ η ΚΑΘΕΔΡΑ ΤΟΥ ΚΟΛΟΒΟΥ

ως περιοχή ΚΑΚΑΒΟΣ / ΣΙΔΗΡΟΚΑΥΣΤΟΥ.

βορειότερα το ΚΟΝΤΟΓΡΙΚΟΥ (η Χωρούδα κοντά στο Ρέμα Λοτσάνικο),

και πάνω από Κασαλούπων, η Σκορίβιτζαν περιοχή στις Σκουριές

Καστέλλι στη θέση Νέπωσι του Παλαιοχωρίου Χαλκιδικής,

ως Κάστρο ή Ποταμό του Προκρέντος ή Κοπρέντου,

ως Καστέλλι ή Κάστρο ή Επίσκεψις ή Καπετανίκιω της Αραβενικειας ή Ρεβενικείας ή Ραβενίτζης

ΚΑΙ ΟΤΙ η ΒΑ Χαλκιδική είναι η περιοχή ΣΙΔΗΡΟΚΑΥΣΙΑ ....

ΌΛΑ ΑΥΤΑ ΣΤΟΥΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ...

μετά ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ ΣΕΛΙΜ ΕΊΔΕ ΑΝΑΠΤΥΞΗ !!!

[μια συνέχεια της εκδοχής στην περιοχή για το που διαχρονικά (Αγραμάδες) τοποθετούνται "Augea", "εξ Αρνών" και η "Chalkis" των Χαρτών/Γραπτών Πηγών;] ...https://www.palaiochori.gr/2022/12/blog-post_59.html

/*/

Δημοσίευση στα social media

Read More